کتاب موسی هِس اثر اشلومو آوینری، ترجمه محمدمهدی حاجیان، انتشارات ساقی

موسی هس در خانواده‌ای خاخام‌زاده و یهودی در قلب اروپا، در سرزمین‌های ژرمن‌تبار به دنیا آمد. او از همان دوران جوانی، تحت تأثیر محرومیت‌ها و تبعیض‌هایی که به دلیل یهودی بودن از سوی جامعه پیرامون خود تجربه می‌کرد، به اندیشه رستگاری ملت یهود روی آورد و این ایده را به‌تدریج در ذهن خود پروراند. بررسی زندگی و مسیر فکری موسی هس نشان می‌دهد بیشتر تحولات فکری او پاسخی به فشارها و محدودیت‌هایی بود که از سوی حکومت‌های بورژوا و سرمایه‌دار زمان خود احساس می‌کرد. هس در واکنش به این شرایط، به سوسیالیسم و کمونیسم گرایش پیدا کرد و در کنار آرمان تأسیس دولت یهود در سرزمین‌های مقدس، اهداف سوسیالیستی و کمونیستی را نیز در اندیشه و عمل خود دنبال می‌کرد. در نگاه موسی هس ـ همان‌گونه که در این کتاب نیز به آن پرداخته خواهد شد ـ اسپینوزا به‌مانند «مسیح یهودیان» عصر خود و نمونه‌ روشنی از این اندیشمندان بود. او به سبب مخالفت با آیین‌های سنتی یهودیان، از سوی جامعه یهودی تکفیر و طرد شد. اما برای نظریه‌پردازان صهیونیسم، اسپینوزا پیامبری الهی و به تعبیر هس، منجی موعود یهودیت به شمار می‌آید.