کتاب سه رساله؛ جستارهایی دربارۀ لیبرالیسم کلاسیک اثر کلود فردریک باستیا، ترجمه اسماعیل غروی، انتشارات نشر ثالث

کتاب «سه رساله؛ جستارهایی دربارۀ لیبرالیسم کلاسیک» نوشتۀ «کلود فردریک باستیا» توسط نشر ثالث منتشر شده است. جهان همواره به چنین اثری نیاز داشته است؛ مجموعه‌ای جامع و کم‌نظیر از برترین نوشته‌های باستیا در قالب یک نسخۀ جیبی، زیبا و در عین حال اقتصادی. این مجموعه، گزیده‌ای از بهترین مقالات این متفکر بزرگ آزادی را دربر دارد؛ اثری بیش از هزار صفحه در قالبی فشرده، خوانا و خوش‌دست که مطالعه و حتی ورق زدن آن لذت‌بخش است. در یکی از این رساله‌ها، باستیا به مسئلۀ حکومت می‌پردازد و آن را «جعل بزرگی» می‌خواند؛ نهادی که در آن هر کس می‌کوشد با هزینه و زحمات دیگران زندگی کند. در رسالۀ «حکومت»، نویسنده بر این باور است که قانون فاسد شده و در نتیجه، نیروی پلیس نیز دچار فساد گردیده است. به تعبیر او، قانون نه‌تنها از هدف اصلی خود فاصله گرفته، بلکه در مسیر هدفی کاملاً مخالف حرکت می‌کند. این قانونِ منحرف، به ابزاری برای حرص و طمع بدل شده و به‌جای مقابله با بزهکاری، خود مرتکب همان اعمال زیان‌باری می‌شود که وظیفه داشت آنها را مجازات کند. اگر چنین باشد، این حقیقتی هولناک است و باستیا خود را موظف می‌داند که توجه هم‌میهنانش را متوجه این خطر جدی کند. در رسالۀ «قانون در اقتصاد»، نویسنده تأکید می‌کند که هر عمل، عادت، نهاد و قانون، تنها یک تأثیر ندارد، بلکه مجموعه‌ای از پیامدها را به دنبال می‌آورد. نخستین تأثیر معمولاً فوری و آشکار است و همزمان با علت بروز می‌کند، در حالی‌که سایر تأثیرات به‌تدریج و در گذر زمان ظاهر می‌شوند. این آثار پنهان اغلب دیده نمی‌شوند و توانایی پیش‌بینی آن‌ها، می‌تواند سود و صلاح جامعه را تضمین کند. سرانجام، رسالۀ «آنچه دیده می‌شود و آنچه دیده نمی‌شود» از ژرف‌ترین آثار باستیا به شمار می‌رود. او در این نوشته، میان پیامدهای آشکار و نهان در کنش‌های اقتصادی و اجتماعی تمایز قائل می‌شود و از خواننده می‌خواهد فراتر از ظاهر امور بیندیشد. این سه رساله در کنار هم تصویری روشن از اندیشه‌های لیبرالیسم کلاسیک ارائه می‌دهند و مطالعه‌شان برای شناخت بنیادهای آزادی، عدالت و اقتصاد آزاد ضرورتی انکارناپذیر است.