کتاب نمایشنامه تاجر ونیزی اثر ویلیام شکسپیر، ترجمه علاءالدین پازارگادی، انتشارات سروش

هنر تئاتر و ادبیات نمایشی، از آغاز شکل‌گیری تا امروز، با وجود گذر از دوران‌های پرتحول و تجربه نوآوری‌ها و بدعت‌های گوناگون، همچنان به‌عنوان یکی از هنرهای هفت‌گانه جایگاه خود را حفظ کرده است. این هنر، در طول تاریخ، همواره تماشاگران و علاقه‌مندان بی‌شماری را در سراسر جهان به سالن‌های نمایش جذب کرده و به یکی از مهم‌ترین ابزارهای ارتباط میان هنرمند و مخاطب تبدیل شده است. برای اجرای یک نمایش موفق، نیاز به همکاری گروهی از افراد متخصص در زمینه‌های گوناگون از جمله کارگردان، بازیگر، طراح صحنه و دکور و دیگر اعضای گروه نمایشی است. با این حال، هسته اصلی و بنیان هر تئاتر، «نمایشنامه» است؛ متنی که تمامی عناصر اجرا حول آن شکل می‌گیرند. بنابراین، هر اندازه نمایشنامه از قدرت ساختار و جذابیت بیشتری برخوردار باشد، نمایش نیز تأثیرگذارتر و ماندگارتر خواهد بود. در میان آثار ماندگار ادبیات نمایشی، نمایشنامه «تاجر ونیزی» از ویلیام شکسپیر، یکی از بزرگ‌ترین نویسندگان تاریخ ادبیات جهان، جایگاهی ویژه دارد. شکسپیر این اثر را در فاصله سال‌های ۱۵۹۶ تا ۱۵۹۸ و در ژانر کمدی رمانتیک نگاشت. او در ابتدا نمایشنامه را با عنوان «یهودی ونیزی» به ثبت رساند، اما بعدها نام آن را به «تاجر ونیزی» تغییر داد. این اثر از تلفیق دو داستان اصلی و دو داستان فرعی دیگر شکل گرفته و ماجرای تاجری ونیزی را روایت می‌کند که در پی قرضی برای یاری رساندن به دوست خود، درگیر مشکلات و مصائبی بزرگ می‌شود. بر اساس پژوهش‌های منتقدان ادبی و شکسپیرپژوهان، منبع الهام احتمالی شکسپیر برای نگارش این نمایشنامه، اثر «گاو بی‌ذنب» نوشته سر جیووانی، نویسنده اهل فلورانس، بوده که در سال ۱۵۸۸ در میلان چاپ شده است. اگرچه «تاجر ونیزی» در قالب یک کمدی نگاشته شده است، اما این امر از ارزش و ژرفای آن نمی‌کاهد. از نظر قدرت قلم و ساختار روایی، این اثر در ردیف تراژدی‌های بزرگ شکسپیر همچون «هملت»، «مکبث»، «اتللو»، «شاه لیر» و «رومئو و ژولیت» قرار دارد. مطالعه و اجرای این نمایشنامه، در هر زمان و برای هر نسل از مخاطبان، تجربه‌ای لذت‌بخش و تأمل‌برانگیز خواهد بود.