کتاب تبارشناسی جریان‌های سیاسی اثر اسماعیل آزادی، انتشارات نشر ثالث

کتاب «تبارشناسی جریان‌های سیاسی و آسیب‌شناسی احزاب در ایران» در قالب گفت‌وگوهایی نظام‌مند و تحلیلی با برجسته‌ترین فعالان حزبی کشور، از دوران نهضت ملی شدن صنعت نفت تا امروز، دانسته‌هایی ارزشمند و کم‌نظیر را در اختیار خواننده قرار می‌دهد. این کتاب را می‌توان چکیده‌ای از تجربه‌های تحزب‌گرایی در ایران معاصر دانست؛ تجربه‌هایی که حاصل سال‌ها تلاش، رنج و جان‌فشانی فعالان سیاسی و حزبی است. بخش نخست کتاب، در گفت‌وگو با سیاست‌مدارانی چون محمدعلی اکبری، محمدعلی عمویی، محمدمهدی عبدخدایی، حسین راضی، پرویز ورجاوند، ابراهیم یزدی، عزت‌الله سحابی، محمدنبی حبیبی، سیدمحمد سلامتی و هاشم آغاجری، به بررسی شکل‌گیری، تحولات و فراز و فرود بزرگ‌ترین و تأثیرگذارترین جریان‌های سیاسی معاصر ایران می‌پردازد. در این بخش، گروه‌هایی چون حزب توده، جمعیت فداییان اسلام، خداپرستان سوسیالیست، حزب ایران و جمعیت آزادی مردم ایران، جبهه ملی ایران، نهضت آزادی، انجمن‌های اسلامی دانشجویان، نهضت مقاومت ملی، جریان ملی–مذهبی، هیئت‌های مؤتلفه و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی مورد واکاوی قرار گرفته‌اند. این بخش در نهایت با بررسی روند شکل‌گیری احزاب پس از پیروزی انقلاب اسلامی به پایان می‌رسد. بخش دوم کتاب بر ساختاربندی و آسیب‌شناسی احزاب ایران تمرکز دارد. در این بخش، نویسنده با گفت‌وگو با صاحب‌نظرانی چون غلامعباس توسلی، سعید حجاریان، علیرضا علوی‌تبار و احمد نقیب‌زاده، مسائلی همچون موانع شکل‌گیری احزاب، مفهوم «احزاب به مثابه دولت در تقدیر»، تقسیم‌بندی جریان‌های سیاسی و فکری در ایران، و در نهایت موانع ساختاری و خطرات پیش‌روی تحزب را بررسی می‌کند. مزیت برجسته کتاب در آن است که در قالب مجموعه‌ای از گفت‌وگوهای عمیق ــ با تکیه بر تجربه‌های عینی و دیدگاه‌های عملی فعالان سیاسی ــ پروژه‌ای نظری را دنبال می‌کند. همین پیوند میان نظریه و تجربه باعث شده است که «تبارشناسی جریان‌های سیاسی و آسیب‌شناسی احزاب در ایران» به اثری تأمل‌برانگیز، واقع‌گرایانه و مرجع برای فهم تحولات حزبی و سیاسی جامعه ایران بدل شود.