کتاب فراتر از خدای پدر اثر مری دیلی، ترجمه فرناز عبدالباقیان، انتشارات هرمس

الهیات مسیحی، به‌ویژه از قرن چهارم میلادی و پس از رسمیت یافتن از سوی امپراتوری روم، به الهیاتی کاملاً مردانه بدل شد. در این ساختار، «خدای پدر»، «خدای پسر» و «روح‌القدس» – که او نیز با منش و شمایلی مردانه شناخته می‌شود – سه رکن تثلیث مسیحی را تشکیل داده و تا امروز نیز این تصویر تثبیت شده همچنان پابرجاست. با وجود روایات متعدد درباره‌ی حضور و نقش برجسته‌ی زنان در الهیات مسیحی، به‌ویژه با تأکید بر جایگاه مریم عذرا و مریم مجدلیه در مسیحیت، کلیسا در گذر زمان این نقش‌ها را محدود یا حذف کرد. مریم عذرا تنها در مقام «مادر باکره» معرفی شد و مریم مجدلیه نیز تقریباً از روایت‌های رسمی حذف گردید. بدین ترتیب، نگاه عمیقاً مردسالارانه‌ی کلیسا به خدا، جهان و انسان، موجب نادیده‌گرفتن روایت‌های آغازین مسیحیت درباره‌ی نقش قدسی و الهیاتی زنان شد. از نیمه‌ی دوم قرن بیستم، این مسئله به یکی از مباحث مرکزی در الهیات فمینیستی تبدیل شد. اندیشمندان فمینیست با بازخوانی اسطوره‌های گنوسیِ شکل‌گرفته در آغاز مسیحیت، نقش سوفیا را به‌عنوان تجلّی زنانه‌ی خداوند برجسته کردند. بااین‌حال، سلطه‌ی مفهوم «خدای پدر» در الهیات مسیحی همچنان چنان پرقدرت است که مبنای تمامی جنبه‌های حیات و زیست انسان را بر ساختاری مردانه و قضیب‌سالار استوار کرده است. در این میان، «مری دیلی» با اثر مهم خود با عنوان «فراتر از خدای پدر: به‌سوی فلسفه‌ی آزادی زنان»، به نقد همین ساختار مردانه پرداخت و کوشید قرائت سنتی از رابطه‌ی میان انسان و خدا را به چالش بکشد. دیلی به‌روشنی نشان می‌دهد که این رابطه بر بنیانی کاملاً مردمحور بنا شده و خدای مسیحی، خدایی است که تنها «پسر» خود را می‌بیند؛ نه زن و نه دیگری. کتاب «فراتر از خدای پدر: به‌سوی فلسفه‌ی آزادی زنان» از هفت فصل تشکیل شده و هر فصل گامی است در ادامه و تکمیل پروژه‌ی فکری دیلی: ۱. بعد از مرگ خدای پدر ۲. دفع شر از حوا: هبوط به آزادی ۳. فراتر از مسیح‌پرستی: جهانی بدون الگوها ۴. تغییر ارزش‌ها: پایان اخلاق قضیبی ۵. پیوندهای آزادی: خواهری به‌مثابه‌ی ضدکلیسا ۶. خواهری به‌مثابه‌ی پیمان کیهانی ۷. علت غایی: علت همه‌ی علت‌ها.