کتاب فهم فلسفه اثر جون ا پرایس، ترجمه رضا علیزاده، انتشارات روزنه

کتاب «فهم فلسفۀ ۱» با عنوان فرعی «اندیشه در روزگار باستان و دورۀ یونانی‌مآبی» نوشتۀ جون آ. پرایس، جلد نخست از مجموعۀ سه‌جلدی «تاریخ فلسفۀ مختصر پرایس» است. این مجلد به بررسی فلسفۀ یونان باستان و دورۀ هلنیستی (یونانی‌مآبی) می‌پردازد و هدف نویسنده از تألیف آن، آشنا کردن مخاطبانی است که شناخت قبلی از تاریخ فلسفه ندارند. کتاب با معرفی فیلسوفان نخستین یونان، مشهور به «پیشاسقراطیان»، آغاز می‌شود و سپس اندیشه‌های سوفیست‌ها، سقراط، افلاطون و ارسطو را گام‌به‌گام تحلیل می‌کند. در پایان نیز به مکتب‌ها و دیدگاه‌های فلسفی دورۀ هلنیستی می‌رسد. پرایس در میان فیلسوفان پیش از سقراط، تالس، هراکلیتوس و پارمنیدس را برگزیده و ویژگی مشترک آنان را در کنار گذاشتن تبیین اسطوره‌ای هومری از جهان و گرایش به تبیینی علمی، هرچند ابتدایی، دانسته است. در ادامه، به ظهور و نقش سوفسطائیان پرداخته می‌شود؛ آموزگاران دوره‌گردی که فن سخن‌وری و جدل می‌آموختند و بر نسبی‌گرایی و قدرت اقناع زبانی بیش از جست‌وجوی حقیقت تأکید داشتند. در برابر آنان، سقراط با تکیه بر استدلال دیالکتیکی در پی کشف حقیقت‌های عینی بود و روش پرسش‌محور او نقطۀ عطفی در تاریخ فلسفه به شمار می‌رود. بخش بعدی کتاب به نظریات افلاطون اختصاص دارد. پرایس در این قسمت، نخست نظریۀ مثل را که برجسته‌ترین اندیشۀ افلاطون است، شرح می‌دهد و سپس با استناد به اثر مهم او، «جمهوری»، به مفاهیمی چون عدالت، دولت آرمانی و جایگاه فیلسوف‌ـ‌شاه در نظم سیاسی می‌پردازد. پس از افلاطون، نوبت به ارسطو، شاگرد او، می‌رسد. ارسطو نظامی جامع از فلسفه پدید آورد که شاخه‌هایی چون متافیزیک، اخلاق، سیاست و علوم طبیعی را دربرمی‌گرفت. بر خلاف استاد خود، او بر مشاهده و تجربه در بررسی جهان طبیعی تأکید داشت. آثار ماندگارش چون «اخلاق نیکوماخوس» و «سیاست» تا امروز بر تفکر فلسفی و علمی تأثیرگذار است. آخرین بخش کتاب به دورۀ هلنیستی اختصاص دارد؛ دورانی که پس از فتوحات اسکندر مقدونی آغاز شد و موجب گسترش فرهنگ و اندیشه یونانی در سراسر مدیترانه و خاور نزدیک گردید. پرایس در این بخش به معرفی و تحلیل اندیشه‌های مکاتب مهم این عصر، از جمله اپیکوریسم، رواقی‌گری و شک‌گرایی پیرونی، می‌پردازد و کتاب را با نگاهی جامع به تحولات فلسفی این دوره به پایان می‌رساند.