کتاب فهم هم‌جنس‌گرایی اثر مجموعهٔ نویسندگان و جوزف نیکولوسی، ترجمه محسن بدره، انتشارات آرما

کتاب «فهم هم‌جنس‌گرایی» نوشته‌ی جوزف نیکولوسی، اثری بحث‌برانگیز و چالش‌برانگیز در حوزه‌ی روان‌شناسی است که به بررسی دیدگاه نویسنده درباره‌ی منشأ، ریشه‌ها و امکان پیشگیری از هم‌جنس‌گرایی می‌پردازد. نیکولوسی، روان‌شناس و از حامیان سرشناس درمان تبدیلی، تلاش می‌کند نظریه‌های خود را در زمینه‌ی شکل‌گیری جذابیت هم‌جنس‌گرایانه تبیین کند و در کنار آن، راهنمایی‌هایی عملی برای والدینی ارائه دهد که نسبت به گرایش جنسی فرزندانشان نگران هستند. این کتاب گفت‌وگویی گسترده پیرامون موضوعی برمی‌انگیزد که سال‌هاست منبع بحث، مناقشه و تضارب آرا در میان محافل علمی و اجتماعی است. نیکولوسی در این اثر استدلال می‌کند که جذابیت هم‌جنس‌گرایانه می‌تواند تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل محیطی و خانوادگی قرار گیرد. او بر نقش کلیدی والدین در شکل‌دهی به هویت جنسی فرزندان تأکید دارد و این تز را مطرح می‌کند که روابط والدین و فرزند در سال‌های نخست زندگی می‌تواند زمینه‌ساز پیدایش گرایش‌های هم‌جنس‌گرایانه در بزرگسالی شود. این دیدگاه، که در تضاد با بسیاری از نظریات علمی پذیرفته‌شده قرار دارد، بستری برای گفت‌وگو درباره‌ی ماهیت و خاستگاه هم‌جنس‌گرایی فراهم می‌کند. یکی از مفاهیم محوری در کتاب «فهم هم‌جنس‌گرایی»، موضوع عدم انطباق جنسیتی در کودکی و ارتباط احتمالی آن با بروز گرایش هم‌جنس‌گرایانه در بزرگسالی است. نویسنده باور دارد برخی رفتارها و الگوهای تربیتی والدین ممکن است به تشدید چنین گرایش‌هایی کمک کند. این رویکرد به‌روشنی با دیدگاه انجمن‌های معتبر روان‌شناختی و پزشکی در تضاد است؛ نهادهایی که هم‌جنس‌گرایی را اختلال نمی‌دانند و درمان تبدیلی را غیراخلاقی و مضر قلمداد می‌کنند. نیکولوسی در ادامه، به معرفی و توصیف رویکردهای درمانی خود از جمله روش‌های موسوم به درمان تبدیلی می‌پردازد. از نگاه او، این شیوه‌ها می‌توانند به اصلاح آن‌چه «منشأ روانی گرایش هم‌جنس‌گرایانه» می‌نامد، کمک کنند و افراد را با هنجارهای اجتماعی مرتبط با گرایش جنسی هماهنگ سازند. این بخش از کتاب، چنان‌که انتظار می‌رود، به‌شدت جنجال‌برانگیز است و زمینه‌ی انتقادهای گسترده از سوی کارشناسان سلامت روان و فعالان حقوق بشر را برانگیخته است. نقدها و واکنش‌ها نسبت به کتاب نیکولوسی عمدتاً بر محور اخلاق و آسیب‌های احتمالی درمان تبدیلی متمرکز است. متخصصان سلامت روان و گروه‌های مدافع حقوق اقلیت‌های جنسی تأکید می‌کنند که چنین مداخلاتی می‌تواند پیامدهای خطرناکی برای سلامت روان و عاطفی افراد داشته باشد. در نتیجه، بسیاری این کتاب را نه به‌عنوان راهنمای درمان، بلکه به‌عنوان سندی برای شناخت دیدگاه‌های مخالف و تاریخچه‌ی رویکردهای بحث‌برانگیز در روان‌شناسی معاصر می‌خوانند. با این‌حال، «فهم هم‌جنس‌گرایی» برای خوانندگانی که مایل‌اند با دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی ریشه‌های گرایش‌های جنسی، نقش تربیت فرزند و مباحث مرتبط با مسئله‌ی +LGBTQ آشنا شوند، فرصتی فراهم می‌کند تا از زاویه‌ای متفاوت به موضوع بنگرند. آگاهی از زمینه‌های اخلاقی و علمی مرتبط با این دیدگاه‌ها، برای هر خواننده‌ای که قصد مطالعه‌ی این اثر را دارد، ضروری است. در مجموع، کتاب نیکولوسی اثری است که ضمن ارائه‌ی دیدگاهی مخالف جریان اصلی علمی، خوانندگان را به تفکر انتقادی درباره‌ی ماهیت گرایش جنسی و پیامدهای اجتماعی و روان‌شناختی آن دعوت می‌کند. با توجه به مخالفت گسترده‌ی جامعه‌ی علمی با درمان تبدیلی و پیامدهای بالقوه‌ی آن بر سلامت افراد، مطالعه‌ی این کتاب نیازمند نگاهی آگاهانه، نقادانه و مطابق با دانش روان‌شناسی روز است.