کتاب هاویه اثر ابوتراب خسروی، انتشارات مرکز

کتاب «هاویه» مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه به قلم ابوتراب خسروی است که توسط نشر مرکز منتشر شده است. این مجموعه داستان کوتاه، معاصر و ایرانی، در فضایی فراواقع‌گرایانه یا سوررئالیستی شکل گرفته و خواننده را به جهانی خیال‌انگیز و متفاوت وارد می‌کند. کتاب «هاویه» شامل چهارده داستان کوتاه با درون‌مایه‌های متنوع است که هرکدام جهانی تازه و منحصربه‌فرد دارند. ابوتراب خسروی دربارهٔ ماهیت داستان بر این باور است که داستان نباید نسخه‌ای از واقعیت روزمره باشد؛ به اعتقاد او، بازآفرینی بخشی از زندگی واقعی برای نویسنده ارزشی ندارد، بلکه داستان باید دنیایی تازه با شرایطی ناشناخته خلق کند. از نگاه خسروی، اشیا و رفتار آن‌ها در داستان باید ساختاری بدیع پدید آورند و از دل این بداعت، زیبایی‌ای تازه و معنا‌دار زاده شود. او نوشتن را فرآیند کشف می‌داند؛ به این معنا که نویسنده لزوماً از آغاز کار، تصویر کامل داستان را در ذهن ندارد. در جریان نوشتن است که اجزا، فرم و پیکرهٔ داستان به‌تدریج کشف و تکمیل می‌شوند تا در نهایت، اثری نو و هماهنگ شکل گیرد. به باور او، این هماهنگی یا هارمونی، کلید جان‌بخشی به داستان است؛ جایی که هر کلمه، تصویر و جزئی دقیقاً در جای درست خود قرار می‌گیرد. در مجموعهٔ «هاویه»، عنوان برخی از داستان‌ها عبارت‌اند از: «ماه و مار»، «دست‌ها و دهان‌ها»، «برهنگی و باد»، «میخانهٔ سبز»، «کابوس‌های شبانه» و «صدای ساعتی که پنهان است». این عناوین نیز همچون فضای کتاب، نشان از نگرش متفاوت و خیال‌پرداز نویسنده دارند. داستان کوتاه به‌طور کلی یکی از گونه‌های مهم ادبی است که برشی کوتاه از زندگی یک یا چند شخصیت را بازنمایی می‌کند. این سبک از داستان‌نویسی، تمرکز خود را بر لحظه‌ای خاص یا رخدادی تأثیرگذار می‌گذارد و به خواننده امکان می‌دهد تا از دریچه‌ای محدود اما عمیق، به جهان شخصیت‌ها بنگرد. در داستان کوتاه، شخصیت‌ها کمتر دچار تحول می‌شوند و بیشتر در قالب موقعیتی خاص معرفی می‌گردند. هرچند ویژگی اصلی این گونه، کوتاهی است، اما مرز دقیق و مطلقی برای آن وجود ندارد. خاستگاه داستان کوتاه به اوایل قرن نوزدهم میلادی بازمی‌گردد. در این دوران، «ادگار آلن پو» در آمریکا و «نیکلای گوگول» در روسیه با خلق آثاری ماندگار، ساختار و زبان این نوع روایت را پایه‌گذاری کردند. بااین‌حال، نشانه‌هایی از گونهٔ داستان کوتاه پیش‌تر نیز در آثار کهن دیده می‌شود. عناصر اصلی داستان کوتاه شامل موضوع، درون‌مایه، طرح، زمینه، زمان، مکان، شخصیت و زاویه‌دید است. در ادبیات جهانی، نویسندگانی چون «آنتوان چخوف»، «ارنست همینگوی»، «خورخه لوئیس بورخس»، «نیکلای گوگول» و «جروم دیوید سالینجر» از برجسته‌ترین خالقان داستان کوتاه به‌شمار می‌روند. در ادبیات معاصر ایران نیز نویسندگانی همچون «صادق هدایت»، «غلامحسین ساعدی»، «هوشنگ گلشیری»، «صادق چوبک»، «بهرام صادقی» و «سیمین دانشور» در گسترش و قوام این گونهٔ ادبی نقش مؤثری داشته‌اند. کتاب «هاویه» در میان آثار ابوتراب خسروی نمونه‌ای ممتاز از پیوند تخیل، فلسفه و زیبایی‌شناسی در قالب داستان کوتاه ایرانی معاصر است.