کتاب زندگی و آثار آنتوان چخوف اثر ولادیمیر یرمیلوف، ترجمه حسن اکبریان طبری، انتشارات نشر گویا

کتاب «زندگی و آثار آنتون چخوف» نوشته‌ی ولادیمیر یرمیلوف و منتشرشده از سوی نشر گویاست. این اثر، نگاهی تحلیلی و دقیق به زندگی، اندیشه و آثار آنتون چخوف، نویسنده‌ی نامدار و جهانی ادبیات روس دارد. چخوف نامی است پرآوازه در جهان ادبیات که پیام اصلی آثارش دوستی، احترام به انسان و عشق به همنوع است. او شخصیتی برجسته و کم‌نظیر داشت که در میان دشواری‌های خانوادگی و اجتماعی، شکل گرفت، پرورده شد و به‌تدریج به بلوغ فکری و هنری رسید. چخوف از سال‌های دبیرستان قلم به‌دست گرفت و تا واپسین دَم زندگی کوتاه اما پربارش، با پشتکار و خستگی‌ناپذیر نوشت. حاصل تلاش او مجموعه‌ای ماندگار از داستان‌ها و نمایشنامه‌هایی است که به‌زیبایی چهره‌ی انسان‌های زمانه‌اش را به تصویر می‌کشند. با گذشت بیش از یک قرن از نگارش آثارش، نه‌تنها از تازگی آن‌ها کاسته نشده، بلکه همچنان مورد توجه خوانندگان و تماشاگران در سراسر جهان است. شخصیت‌های داستان‌های چخوف ساختگی نیستند؛ آنان از دل واقعیت‌های زمانه‌ی او برخاسته‌اند و شباهت بسیاری با انسان امروز دارند. چخوف طنزنویسی توانا و بی‌مانند بود. او در آثار خود کارمندان ترسو و دون‌همت را، که کرامت انسانی خویش را برای حفظ شغل ناچیز و معیشت اندک فدا می‌کردند، با بیانی ظریف و گزنده به سخره می‌گرفت. با وجود سانسور، از انتقاد نسبت به صاحبان قدرت، حاکمان و مدیران دولتی نیز پرهیز نداشت و با نیش قلمش چهره‌ی ریاکارانه‌ی آنان را افشا می‌کرد. همچنین روشنفکران بی‌عمل و اهل ادعا را نکوهش می‌کرد و هشدار می‌داد که کتاب‌خواندن و مدرک دانشگاهی داشتن، نباید انسان را از مردم و زندگی واقعی جدا سازد. نگرانی اصلی چخوف، تباه‌شدن استعداد و نیروی درونی انسان در سایه‌ی شرایط سخت اجتماعی و معیشتی بود. او اعتقاد داشت استعداد سلاحی است که نباید زمین گذاشته شود و لحظه‌ای از تلاش برای رشد فردی نباید از دست برود. به باور او زندگی زمانی ارزشمند است که هر دم آن در مسیر خلاقیت و بالندگی صرف شود. در نخستین آثار چخوف، نوایی از غم و اندوه محسوس است؛ او از رنج و محرومیت مردم ستمدیده رنج می‌برد و در برابر دردهای آنان دل‌آزرده و مأیوس می‌شد. با این حال، پیوندی عمیق با مردم عادی داشت؛ به‌گونه‌ای که در کوتاه‌ترین داستان‌هایش، خواننده گرمای حضور توده‌ها، شور زندگی و حرکت پیوسته‌ی آدمیان را احساس می‌کند. با گذر زمان، چخوف تجربه‌اندوزتر شد و آثاری سرشار از امید و درون‌مایه‌های انسانی چون «باغ آلبالو» و «عروس» را خلق کرد. او در این آثار، پیام استواری و امید را به خوانندگان و هنرمندان زمان خود منتقل کرد و نشان داد که حتی در دشوارترین شرایط نیز می‌توان پایدار ماند و ارزش‌های انسانی را حفظ کرد. یرمیلوف، نویسنده‌ی کتاب، در تحلیل آثار چخوف گاه آن‌ها را در چارچوب ایدئولوژی حاکم پس از انقلاب روسیه می‌سنجد و از بی‌اعتنایی چخوف به مسائل سیاسی زمانه انتقاد می‌کند. با این حال، نگاه او نشان می‌دهد که آثار اصیل هنری، که از واقعیت‌های ژرف زندگی برمی‌خیزند، فراتر از جزم‌اندیشی‌های سیاسی‌اند. شاید راز ماندگاری چخوف نیز در همین باشد که از هیاهوی سیاست و جدال‌های حزبی روز فاصله گرفت و در بطن زندگی انسان‌ها کاوش کرد. این کتاب در دوران حکومت سختگیرانه‌ی استالین منتشر شد. یرمیلوف با دقتی وسواس‌گونه، شخصیت‌های آثار چخوف را بازمی‌کاود، آن‌ها را زیر ذره‌بین تحلیل می‌برد و برای درک بهتر اندیشه‌ها، خلاصه‌ی بسیاری از داستان‌ها و نمایشنامه‌ها را بازگو می‌کند. او حتی با ارائه‌ی شواهد، نشان می‌دهد که بعضی از شخصیت‌های داستانی چخوف برگرفته از افراد واقعی بوده‌اند که نویسنده با تغییر نامشان وارد روایت کرده است. زندگی‌نامه‌ی چخوف در این کتاب، همانند آثارش، خواندنی و جذاب است. یرمیلوف در کنار روایت زندگی او، وضعیت سیاسی و اجتماعی روسیه را در دوران حیات چخوف بررسی می‌کند و می‌کوشد ردپای تحولات تاریخی را در آثار این نویسنده‌ی بزرگ آشکار سازد. بدین ترتیب، کتاب «زندگی و آثار آنتون چخوف» علاوه بر ارزش ادبی و زندگینامه‌ای، منبعی غنی برای شناخت بهتر اندیشه، جهان‌بینی و جایگاه چخوف در ادبیات جهانی به‌شمار می‌آید.