کتاب جنگ جنگ تا تربیت اثر مرتضی رجایی، انتشارات شهید کاظمی

جلد دوم از مجموعۀ «قالب‌های برنامه‌سازی تربیتی» با عنوان «جُنگ، جنگ تا تربیت»، اثری است که خواننده را گام‌به‌گام با مفهوم و چیستیِ «جُنگ» آشنا می‌کند. در این کتاب، ظرفیت‌ها و توانایی‌های قالب جُنگ برای تحقق اهداف تربیتی به‌صورت دقیق و کاربردی بررسی می‌شود. خواننده در خلال مطالعه درمی‌یابد که چرا این قالب، یکی از پرکاربردترین و مؤثرترین ساختارها در مجموعه‌های تربیت‌محور به‌شمار می‌رود. بخش مهم و عملی کتاب نیز به آموزش گام‌به‌گام طراحی و اجرای برنامه‌های تربیتی بر پایۀ قالب جُنگ اختصاص دارد تا مخاطب بتواند از این الگو به‌گونه‌ای هدفمند و خلاق در فعالیت‌های تربیتی خود بهره ببرد. بخشی از متن کتاب: «در مواجهه با بسیاری از مجموعه‌های تربیتی، نخستین چیزی که به چشم می‌آید، برنامه‌های مجموعه است. می‌توان گفت: بستهٔ برنامه‌ها، ویترین هر مجموعه است و متربیان و والدینشان، بیشتر از راه همین برنامه‌ها با مجموعه آشنا می‌شوند و آن را انتخاب می‌کنند. این شیوهٔ ارزشیابی مجموعه‌های تربیتی مخصوص خانواده‌ها نیست؛ بلکه بسیاری از مسئولان و نهادهای بالادست هم بر پایهٔ گزارش‌های مجموعه‌ها از برنامه‌هایشان، آن‌ها را ارزیابی و برای نوع و سطح تعامل با آن‌ها در آینده تصمیم‌گیری می‌کنند. مثلاً میزان بودجه‌ای که ادارات و سازمان‌ها برای مجموعه‌های تربیتی در نظر می‌گیرند، تا حد زیادی وابسته به برنامه‌هایی است که برگزار می‌کنند.کمتر پیش می‌آید که یک مقام مسئول در هنگام ورق زدن کتابچهٔ گزارشیِ یک مجموعه تربیتی یا در هنگام بازدید از مجموعه، این سؤال را مطرح کند که «هدف شما از برگزاری فلان برنامه چیست». همچنین، مدیران و مربیان زیادی نیستند که اگر یکی از مسئولان یا والدین، مشابه این را بپرسد، بتوانند پاسخ درست و دقیقی بدهند. افتخار مدیران و مربیان خیلی از مجموعه‌های تربیتی این است که در مجموعه‌شان هم «حلقه» دارند و هم «کارگاه» برگزار می‌کنند، و متربیان در مناسبت‌های مختلف «جُنگ» می‌سازند و هرچند وقت یک‌بار هم در «اردو» شرکت می‌کنند. آن‌ها از برگزاری آنچه نام برده شد، اهداف دقیق و مشخصی را دنبال نمی‌کنند؛ درحالی‌که در گفتار نخست برایتان توضیح می‌دهم که بدون در نظر داشتن اهداف تربیتی مشخص، اساساً چیزی به نام برنامهٔ تربیتی پدید نمی‌آید. پس‌ازاین و در گفتار دوم، می‌کوشم تا برنامهٔ تربیتی را کمی بیشتر به شما بشناسانم. همچنین، بسیار پیش می‌آید که مدیران و مربیان مجموعه‌های تربیتی، حتی نمی‌دانند که حلقه، کارگاه، جُنگ، اردو و مانند این‌ها برنامه‌اند یا قالب. ممکن است کسی بگوید: «چه فرقی می‌کند که حلقه و جُنگ و مانند این‌ها را قالب بدانیم یا برنامه؟! مهم، برگزار کردن این‌ها در مجموعه و رسیدن به اهداف مدنظر است». در گفتار سوم سعی کرده‌ام علاوه بر شناخت نسبتِ میان «قالب» و «برنامه»، پاسخ این پرسش را هم بدهم تا اهمیت توجه به تفاوت این دو را درک کنید.