کتاب زنده‌به‌گور اثر صادق هدایت، انتشارات نگاه

«زنده‌به‌گور» مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه صادق هدایت است که نخستین‌بار در سال ۱۳۱۲ منتشر شد. این کتاب شامل ۹ داستان به ترتیب زیر است: زنده‌به‌گور، حاجی مراد، اسیر فرانسوی، داوود گوژپشت، مادلن، آتش‌پرست، آبجی‌خانم، مرده‌خورها و آب زندگی. مهم‌ترین داستان این مجموعه، «زنده‌به‌گور» است که عنوان کتاب نیز از آن گرفته شده است. بسیاری از منتقدان و کارشناسان ادبی بر این باورند که داستان «زنده‌به‌گور» بازتابی از زندگی و ذهن آشفته‌ی خود صادق هدایت است؛ روایتی از درد، تنهایی و گسست درونی نویسنده، در قالب شخصیتی که خود را در آینه‌ی تیره‌ی افکارش می‌بیند. این داستان درباره‌ی مردی است که تا جوانی در ایران زندگی کرده و سپس به خارج از کشور مهاجرت کرده است. او از همه‌چیز و همه‌کس، حتی از خودش، بیزار است و در تلاش برای رهایی از رنج، تصمیم به خودکشی می‌گیرد. شخصیت اصلی داستان روش‌های گوناگونی را برای مرگ امتحان می‌کند: خود را زیر چرخ خودرو می‌اندازد، می‌کوشد با بیمار شدن به زندگی‌اش پایان دهد، سم می‌خورد و سرانجام با خوردن تریاک دست به آخرین تلاش می‌زند. بااین‌حال، هیچ‌یک از این تلاش‌ها به نتیجه نمی‌رسد و او حتی در خودکشی نیز شکست می‌خورد. در پایان، خواننده درمی‌یابد که راوی در حقیقت دیوانه بوده و نوشته‌های داستان، یادداشت‌هایی هستند که پس از مرگ او بر جای مانده است. در مجموع، فضای داستان آمیزه‌ای از افسردگی، یأس و اختلالات شخصیتی است؛ ویژگی‌هایی که در بیشتر آثار صادق هدایت مشاهده می‌شود. هدایت در این اثر، چهره‌ای از انسان معاصر را ترسیم می‌کند که میان رنج و آگاهی گرفتار آمده است؛ انسانی که از واقعیت جدا نشده، اما از درون از زندگی گسسته است. در چنین حالتی، دانستن و درک رنج، به معنای تسلط بر خویشتن نیست، بلکه نشانه‌ی غرق شدن در وسواس، انزوا و ناتوانی از رهایی است.