کتاب ماموریت در قطب شمال اثر استوارت گیبز، ترجمه مریم رفیعی، انتشارات پرتقال

رمان «ماموریت در قطب شمال» یازدهمین جلد از مجموعه پرفروش و محبوب «مدرسه جاسوسی» است که در اکتبر سال ۲۰۲۳ منتشر شد. استوارت گیبز در این اثر تازه، بار دیگر با ترکیبی از ماجراجویی‌های پرهیجان، طنزی آشنا و درون‌مایه‌های ژئوپلیتیک، داستانی مهیج و منسجم برای قهرمانان نوجوان خود خلق می‌کند؛ روایتی که این بار آنان را از محیط مدرسه‌ای آشنا به دل سرزمین یخ‌زده و بکر آلاسکا می‌برد. پس از آن‌که هویت مدرسه مخفی‌شان در پروژه‌ای موسوم به «ایکس» فاش می‌شود، بن ریپلی و دوستانش — اریکا، مایک و زویی — ناچارند به پایگاه آموزشی تازه و محرمانه‌ای در قلب آلاسکا، تحت نظارت سازمان سیا، منتقل شوند. سرمای طاقت‌فرسا، مخاطرات طبیعی و انزوای عمیق این منطقه، برای گروه جوان داستان فضایی پرچالش و بی‌رحم رقم می‌زند. بحران اصلی زمانی آغاز می‌شود که پدربزرگ اریکا، سایروس هیل، به دست دشمنی قدیمی به نام ایوان شوموفسکی ربوده می‌شود؛ شخصیتی که باور دارد آمریکا در معامله‌ی خرید آلاسکا از روسیه در سال ۱۸۶۷، بهای کامل را نپرداخته است. این انتقام تاریخی، جرقه‌ی نقشه‌ای با نام «عملیات روز قیامت» را می‌زند؛ طرحی که می‌تواند به فاجعه‌ای زیست‌محیطی گسترده منجر شود. در پی این اتفاق، بن و دوستانش ناچارند برای نجات سایروس و جلوگیری از وقوع فاجعه، مأموریتی پرخطر را آغاز کنند؛ سفری نفس‌گیر که آن‌ها را از میان جنگل‌های انبوه، کوه‌های یخ‌زده و تا مرزهای روسیه پیش می‌برد. گیبز در این جلد، با مهارت و دقت، تعلیق داستانی را از دل صحنه‌های اکشن شگفت‌انگیز — مانند تعقیب و گریز زیرآبی، صعود از صخره‌های یخی و نبرد در سرمای سهمگین — بیرون می‌کشد. در عین حال، لحن طنزآلود و نثر روان او باعث می‌شود روایت از تاریکی مطلق دور بماند و تعادل میان هیجان، شوخ‌طبعی و ماجراجویی حفظ شود. شخصیت‌پردازی در «ماموریت در قطب شمال» عمق بیشتری یافته است. بن ریپلی، که پیش‌تر نوجوانی مردد و ناپخته بود، این بار به مأموری باهوش، مصمم و باتجربه بدل می‌شود. اریکا هیل همچنان همان چهره‌ی سرد و کارکشته‌ای است که در سخت‌ترین شرایط اعتمادبه‌نفس خود را از دست نمی‌دهد. سایروس هیل، که زمانی مربی مقتدر بود، در این روایت به شخصیتی آسیب‌پذیر و انسانی‌تر تبدیل می‌گردد و به داستان رنگی تازه از احساس می‌بخشد. زویی و مایک نیز حضوری پررنگ‌تر دارند و زیرروایت علاقه‌ی زویی به همتای روسی خود، جنبه‌ای نو از تنوع و بازنمایی LGBTQ+ را به داستان می‌افزاید. این خط فرعی، هرچند از سوی برخی منتقدان ستایش شده، از نگاه گروهی از خوانندگان موجب فاصله گرفتن روایت از خط اصلی تلقی شده است. از منظر مضمونی، کتاب همچنان بر ارزش‌هایی چون دوستی، کار گروهی و اعتماد متقابل تأکید دارد؛ اما گیبز در کنار این مضامین آشنا، به‌هوشمندی تنش‌های تاریخی میان روسیه و آمریکا را با مسئله فروش آلاسکا پیوند می‌زند و به داستان، عمق ژئوپلیتیکی و بُعدی تاریخی می‌افزاید. همچنین دغدغه‌های محیط‌زیستی، با تهدید نابودی زیست‌بوم آلاسکای دست‌نخورده، معنا و آگاهی جدیدی به روایت نوجوانانه می‌بخشند. بازخورد منتقدان نسبت به این جلد متفاوت بوده است. وب‌سایت YA Books Central آن را «سرشار از هیجان، طنز و شخصیت‌پردازی قدرتمند» توصیف کرده و امتیازی بالا به آن داده است. در مقابل، برخی کاربران گودریدز و ردیت سرعت روایت را نسبت به جلدهای پیشین کندتر دانسته‌اند و خط عاشقانه‌ی زویی را عاملی برای کاهش تمرکز داستان ارزیابی کرده‌اند. در مجموع، «ماموریت در قطب شمال» با وجود نقدهای پراکنده، همچنان اثری پرآدرنالین، سرگرم‌کننده و هوشمندانه است؛ ماجراجویی‌ای که نوجوانان ۹ تا ۱۲ ساله و علاقه‌مندان به داستان‌های جاسوسی، اکشن پرهیجان و روایت‌هایی آمیخته با تاریخ و محیط‌زیست را مجذوب خود می‌کند.