کتاب دون کارلوس اثر فریدریش شیلر، ترجمه محمد علی جمال زاده، انتشارات علمی و فرهنگی

نمایشنامه «دون کارلوس» اثر فردریش شیلر، یکی از برجسته‌ترین تراژدی‌های ادبیات کلاسیک آلمان است. این اثر در پنج پرده نوشته شده و نگارش آن میان سال‌های ۱۷۸۳ تا ۱۷۸۷ به انجام رسیده است. نخستین اجرای نمایشنامه در سال ۱۷۸۷ در شهر هامبورگ روی صحنه رفت و از همان ابتدا توجه منتقدان و مخاطبان را به خود جلب کرد. شخصیت اصلی نمایش، کارلوس شاهزاده آستوریاس است. داستان «دون کارلوس» بر پایه‌ی وقایع تاریخی قرن شانزدهم و دوران سلطنت فیلیپ دوم، پادشاه اسپانیا، شکل گرفته و شیلر با الهام از واقعیت‌های تاریخی، اثری ماندگار با درون‌مایه‌های فلسفی و سیاسی خلق کرده است. در این تراژدی، دون کارلوس شاهزاده‌ای است که به دلیل باورها و اندیشه‌های آزادی‌خواهانه‌اش مورد خشم پدر، فیلیپ دوم، قرار می‌گیرد. پادشاه که خود نیز قصد ازدواج با معشوقه‌ی پسرش را دارد، او را تحت فشار و تفتیش عقاید قرار می‌دهد. در کنار این محور اصلی، شخصیت رمانتیک و آرمان‌گرایی چون مارکی پوزا نیز حضور دارد؛ قهرمانی که برای دفاع از آزادی استان‌های هلند و مقابله با حکومت کاتولیک اسپانیا در دوران اصلاحات و ضد اصلاحات جان خود را فدا می‌کند. فردریش شیلر در هفده سال پایانی عمرش (میان سال‌های ۱۷۸۸ تا ۱۸۰۵) رابطه‌ای دوستانه، سازنده و در عین حال پیچیده با نویسنده‌ی بزرگ و نامدار، یوهان ولفگانگ فون گوته، برقرار کرد. گفت‌وگوهای فراوان آن دو درباره‌ی مسائل زیبایی‌شناسی، الهام‌بخش جریان فکری تازه‌ای شد که بعدها به «کلاسیکیسم وایمار» شهرت یافت. شیلر در این همکاری گوته را به ادامه و تکمیل آثار ناتمامش ترغیب می‌کرد. حاصل این دوستی و همکاری فکری، مجموعه‌ای از اشعار طنز و فلسفی بود که در آن دو نویسنده با دیدگاه‌های عمیق خود، مخالفان فکری‌شان را به چالش می‌کشیدند. «دون کارلوس» نه‌تنها یک تراژدی تاریخی، بلکه تأملی ژرف بر آزادی، قدرت، عشق و مسئولیت انسانی است؛ اثری که جایگاه شیلر را در تاریخ ادبیات جهان به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین نمایشنامه‌نویسان تثبیت کرد.