کتاب تاریخچه پیدایش خط و نوشتار اثر اندرو رابینسون، ترجمه یلدا بلارک، انتشارات سبزان

کتاب «تاریخچۀ پیدایش خط و نوشتار» نوشتۀ اندرو رابینسون، اثری شگفت‌انگیز دربارۀ تاریخ و سیر تکامل نظام‌های نوشتاری در فرهنگ‌ها و دوره‌های زمانی گوناگون است. این کتاب که نخستین‌بار در سال ۱۹۹۵ منتشر شد، نگاهی جامع و تحلیلی به روند توسعه و دگرگونی نوشتار از هیروگلیف‌های باستانی تا شکل‌گیری الفباهای مدرن ارائه می‌دهد و از این رو، منبعی ارزشمند در زمینۀ تاریخ خط و زبان‌شناسی به شمار می‌رود. در ساختار منظم کتاب، بخش‌های گوناگون هر یک بر جنبه‌ای خاص از سیستم‌های نوشتاری تمرکز دارند. رابینسون با بررسی ریشه‌های نخستین نوشتن آغاز می‌کند و پیدایش آن را به اشکال ابتداییِ ارتباطی، همچون پیکتوگرام‌ها و ایدئوگرام‌ها پیوند می‌دهد. سپس به شرح روند گسترش نظام‌های نوشتاری اصلی، از جمله خط میخی، هیروگلیف مصری، گلیف مایا و الفباهای فرهنگ‌های مختلف می‌پردازد. او در بخش‌های آغازین، به بررسی نخستین نشانه‌های نوشتار مانند نمادهای عصر یخبندان، نقش‌ها و پیکتوگرام‌های آمریکایی توجه ویژه‌ای دارد و توضیح می‌دهد که چگونه این نمودهای ابتداییِ ارتباط، پایه‌های شکل‌گیری سیستم‌های نوشتاری پیچیده‌تر را فراهم کردند. در ادامه، نویسنده به‌صورت مفصل ساختار و ویژگی‌های خط میخی، هیروگلیف مصری و گلیف مایا را معرفی کرده و آن‌ها را با یکدیگر مقایسه می‌کند. از دیگر بخش‌های مهم کتاب، بحث دربارۀ الفباهای گوناگون جهان است؛ جایی که رابینسون به تحلیل و تطبیق الفباهای یونانی، رومی، عبری، عربی و هندی می‌پردازد و مسیر تحول هر یک را با دقت بررسی می‌کند. بخش چشمگیر دیگری نیز به فرآیند رمزگشایی خطوط باستانی اختصاص دارد؛ جایی که نویسنده تلاش‌های دانشمندان را در کشف و رمزگشایی خط‌های کهن بازگو کرده و به دشواری‌های رمزگشایی خطوط ناشناخته اشاره می‌کند. او خواننده را به اندیشیدن در این باره دعوت می‌کند که آیا این رمزها و کدهای تاریخی روزی به‌طور کامل خوانده خواهند شد یا نه. کتاب رابینسون با نمونه‌ها و تصاویر گوناگون از سیستم‌های نوشتاری همراه است که بر جذابیت بصری آن می‌افزاید و درک مطالب علمی را برای خواننده آسان‌تر می‌کند. هرچند این اثر برای عموم خوانندگان نوشته شده است، اما به دلیل دقت علمی و نثر روانش، مورد استقبال جدی دانشجویان و علاقه‌مندان به تاریخ، زبان‌شناسی و باستان‌شناسی نیز قرار گرفته است. این کتاب به شیوۀ تحسین‌برانگیزی میان آموزش و جذابیت روایی تعادل برقرار کرده و به یکی از آثار ماندگار در زمینۀ تاریخ خط و نوشتار تبدیل شده است.