کتاب مسکو 2042 اثر ولادیمیر واینوویچ، ترجمه زینب یونسی، انتشارات برج

پس از مرگ لئونید برژنف در سال ۱۳۶۱ (۱۹۸۲ میلادی)، پیرمردهای حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی یکی‌یکی درگذشتند و در نهایت، قدرت به دست نسل جوان‌تر افتاد. شاید اگر آن پیرمردها زنده می‌ماندند، جهان هرگز شاهد فروپاشی شوروی نمی‌شد. رمان «مسکو ۲۰۴۲» روایت یکی از بی‌شمار تبعیدی‌های روس است؛ نویسنده‌ای که در همان سال ۱۹۸۲، هم‌زمان با مرگ برژنف و طنین زنگ خطر برای اتحاد شوروی، در مونیخ زندگی می‌کند و ناگهان درمی‌یابد که می‌تواند به آینده سفر کند؛ سفری شصت ساله به مسکو در سال ۲۰۴۲. این پیشنهاد چنان وسوسه‌انگیز است که ویتالی کارتسف، قهرمان داستان، نمی‌تواند آن را رد کند. سفر کارتسف به آینده و بازگشتش به کشور محبوبش، یعنی «مسکوی هزاره‌ی سوم»، ترکیبی از شگفتی، ماجراجویی و نوعی قهرمان‌گرایی است؛ تجربه‌ای که به‌سادگی می‌تواند هر انسانی را درگیر خود کند. اگر به گفته‌ی مارکس درباره‌ی تکرار تاریخ، نخست در قالب تراژدی و سپس در قالب کمدی، توجه کنیم، درمی‌یابیم که آینده نیز همواره بخشی از این کمدی تاریخی است و «مسکو ۲۰۴۲» نیز از این قاعده مستثنی نیست. ولادیمیر واینوویچ، نویسنده‌ی اثر، که خود شاهد روزهای پایانی شوروی بوده است، تنها یک سال پس از فروپاشی، تصویری آینده‌نگرانه از روسیه و جهانِ پساشوروی ارائه می‌دهد. تلخند هوشمندانه‌ی او، تصویری از سرنوشت بشر در دل نظام‌های ایدئولوژیک است؛ تصویری که حتی امروز نیز قابل‌درک و ملموس است و شاید لازم نباشد تا سال ۲۰۴۲ صبر کنیم تا حقیقتش را ببینیم.