کتاب دگا و مدلش اثر میشل آلیس، ترجمه حمید هاشمی کهندانی، انتشارات کتاب آبان

کتاب «دگا و مدلش» اثری خواندنی و جذاب است که نگاهی ژرف و متفاوت به زندگی و فعالیت‌های هنری ادگار دگا، هنرمند برجسته فرانسوی، ارائه می‌دهد. این کتاب در اصل مجموعه‌ای از خاطرات دگا است که به قلم آلیس میشل نوشته شده؛ زنی که ظاهراً مدل دگا بوده است. ازاین‌رو، این اثر گزارشی نادر و دست‌اول از سال‌های پایانی زندگی هنرمند به شمار می‌آید و به‌وضوح شخصیت، ویژگی‌های فردی و فضای خاص استودیوی او را برای خواننده مجسم می‌کند. نثر آلیس میشل روان، دقیق و روشن است و حسی از حضور واقعی در استودیوی دگا را به مخاطب القا می‌کند. این خاطرات چهره‌ای پیچیده از دگا ترسیم می‌کند؛ هنرمندی پرشور و درعین‌حال مردی که با محدودیت‌های پیری و ضعف بینایی در کشمکش است. با وجود نزدیک‌بینی، او بی‌وقفه به کار خود ادامه می‌دهد و تمرکز اصلی‌اش را بر مجسمه‌سازی می‌گذارد. میشل در روایت خود، چالش‌های جسمی و روحی مدل‌های دگا را شرح می‌دهد؛ زنانی که مجبور بودند ساعت‌های طولانی در ژست‌های دشوار بایستند. این توصیفات، استانداردهای دقیق و فضای جدی و سختگیرانۀ استودیوی دگا را برجسته می‌کند و هم‌زمان، تصویری انسانی و ملموس از او به نمایش می‌گذارد. در کنار این جدیت، خاطرات میشل لحظاتی از لطافت، شوخ‌طبعی و نیز بی‌حوصلگی و سختگیری دگا را بازگو می‌کند. چنین دوگانگی‌ای به درک عمیق‌تر ما از این نابغه هنر می‌انجامد و وجه انسانی شخصیتی را آشکار می‌سازد که معمولاً در تاریخ هنر، چون اسطوره‌ای دوردست به او نگریسته می‌شود. از خلال نگاه آلیس میشل، خوانندگان به بینشی عمیق درباره فلسفه هنری دگا دست می‌یابند. تعهد او به هنر، حتی در مواجهه با زوال جسمانی و نابینایی، هرگز رنگ نمی‌بازد. در این کتاب، دگا نه‌تنها به‌عنوان استادی بزرگ، بلکه به‌صورت انسانی پیچیده، چندوجهی و سرشار از تضادها بازنمایی می‌شود. توصیف‌های زنده، جزئیات واقعی و حکایت‌های شخصی این اثر، مطالعه «دگا و مدلش» را برای هر علاقه‌مند به دگا و دنیای هنر اواخر قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم به تجربه‌ای ضروری و تأمل‌برانگیز تبدیل می‌کند.