کتاب سوگ مادر اثر شاهرخ مسکوب، انتشارات نشر نی

کتاب «سوگ مادر» مجموعه‌ای است از یادداشت‌های به‌جامانده از «شاهرخ مسکوب» که در آن، صادقانه‌ترین و خالص‌ترین احساسات او ثبت شده است؛ احساساتی که بدون هیچ انتظار یا نیتی برای چاپ این دل‌نوشته‌ها بر صفحه آمده‌اند. همین ویژگی موجب شده تا این اثر، ژرف‌ترین لایه‌های عاطفه انسانی را ـ بی‌هیچ ملاحظه یا قید و بند ناشران و قواعد نگارش رسمی ـ در خود جای دهد. «سوگ مادر» پناهگاهی آرام برای «شاهرخ مسکوب» است؛ پناهگاهی که هر انسان داغ‌دیده‌ای می‌تواند در آن لحظه‌ای بیاساید و اندوه سنگین خود را میان سطرهایش بنشاند. این اثر فرصتی است برای سبک شدن، برای بازگشت دوباره به واقعیت زندگی با دل و ذهنی اندکی آرام‌تر. مسکوب در این یادداشت‌ها نقاب از چهره برداشته و بی‌هیچ تظاهر یا پیرایه‌ای نوشته است. او احساسات ناب و طبیعی خود را، درهم‌تنیده با استعداد ذاتی و زبان ادبی صیقل‌خورده‌اش، بر کاغذ جاری کرده؛ بی‌آن‌که رنگ و لعاب یا آرایه‌های افزوده به آن بدهد. از‌دست دادن مادر، برای هر انسان، تجربه‌ای دشوار و تکان‌دهنده است؛ رخدادی که در هر فرد به شکلی متفاوت بروز می‌کند. فرزندی که هستی خویش را مدیون وجود مادر می‌داند، با رفتن او گویی بخشی از هستی خود را نیز از دست می‌دهد. در زندگی «شاهرخ مسکوب»، نقش مادر حضوری پررنگ و ماندگار داشته است و طبیعی است که اندوه فقدان او در «سوگ مادر» با تمامی رنگ‌های غم و دلدادگی بر بوم زندگی نویسنده نقش بسته باشد. مسکوب، که سال‌های دشوار حبس و رنج‌های زمانه را با یاد مادر تاب آورده بود، در این اثر نیز به همان پناه همیشگی‌اش بازمی‌گردد. او در میان واژه‌ها به مادر خویش رجوع می‌کند تا غم سنگین این فقدان را تاب آورد و از خلال نوشتن، راهی برای رهایی درونی بیابد.