کتاب هویت ایران اثر فخرالدین عظیمی، انتشارات آگاه

کتاب «هویت ایران» اثر «فخرالدین عظیمی» اثری پژوهشی و تحلیلی است که در آن نمودهای ناسیونالیسم، دیدگاه‌های مدنی و ریشه‌های وطن‌دوستی در جامعه ایرانی به‌تفصیل بررسی می‌شود. نویسنده با تکیه بر سال‌ها تحقیق و پژوهش، زوایای مختلف شکل‌گیری و تداوم هویت ملی ایران را در قالب نه فصل به تصویر می‌کشد و نتایج حاصل از مطالعات خود را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد. در فصل نخست، زمینه‌ای کلی برای ورود به مباحث اصلی ترسیم می‌شود و چیستی مفاهیم بنیادین کتاب روشن می‌گردد. فصل دوم به بررسی ناسیونالیسم در بستر ایران و فراتر از مرزهای جغرافیایی آن اختصاص دارد و در این بخش، موضوعاتی چون شکست‌ها، اضطرارهای تاریخی، مسئله دولت ملی و تأثیر آن‌ها بر هویت ایرانی به چالش کشیده می‌شود. فصل سوم با تمرکز بر «مشروطه، ملت و سلطنت» به واکاوی پیوند میان منش سیاسی و هویت ایرانی می‌پردازد و نقش تقدیر یا انتخاب در شکل‌گیری این هویت را مطرح می‌کند. در ادامه، فصل چهارم تحت عنوان «مرام ملی» جایگاه ملت و اقتدار سیاسی را در کنار ناسیونالیسم اقتدارگرا و ناسیونالیسم مدنی بررسی می‌کند و در این چارچوب، دولت دکتر مصدق و حزب توده نیز مورد تحلیل قرار می‌گیرند. فصل پنجم کتاب با رویکردی فرهنگی به مسئله «زبان و فرهنگ ایرانی» می‌پردازد؛ در این بخش، دغدغه‌های هویتی و فرهنگی، نقش وطن‌دوستی در شعر و ادبیات، و نسبت جامعه ایرانی با سنت و مدرنیته بررسی می‌شود. فصل ششم گستره ادب فارسی را مورد توجه قرار می‌دهد و جایگاه موطن فارسی‌زبانان را واکاوی می‌کند. در فصل‌های هفتم و هشتم، نویسنده مباحثی چون آریاییان، هندوها، صهیونیسم و بنیادگرایی اسلامی را مطرح می‌سازد و تلاش می‌کند تأثیر این جریان‌ها و اندیشه‌ها را بر «هویت ایران» تحلیل کند. نهایتاً در فصل پایانی با عنوان «چالش‌ها و هشدارها»، این هویت از منظر سه جریان فکری سوسیالیسم، ناسیونالیسم و لیبرالیسم مرحله به مرحله بررسی و نقد می‌شود. «هویت ایران» اثری جامع و تحلیلی است که با نگاهی تاریخی، سیاسی و فرهنگی به بررسی ابعاد مختلف هویت ملی می‌پردازد و خواننده را با پیچیدگی‌ها و چالش‌های وطن‌دوستی ایرانیان در بستر تاریخ معاصر آشنا می‌سازد.