کتاب لاکان - هیچکاک اثر اسلاوی ژیژک، ترجمه مازیار اسلامی، انتشارات ققنوس

یک اثر هنری مدرنیستی، بنا بر تعریف، اثری «غیرقابل درک» است؛ چرا که همچون شوکی عمل می‌کند که نظم روزمره را بر هم می‌زند، رضایت ما را متزلزل می‌سازد و در برابر ادغام شدن در جریان عمومی مقاومت می‌کند. در مقابل، پست‌مدرنیسم مسیر کاملاً متفاوتی را در پیش می‌گیرد؛ او بر این باور است که محصولات فرهنگی می‌توانند در عین داشتن جذابیت انبوه، معناهای چندلایه و پیچیده‌ای را نیز منتقل کنند. هدف درمان پست‌مدرنیستی این است که همان سادگی و آشنایی ابتدایی آثار را بیگانه و ناآشنا سازد: شما گمان می‌کنید در حال تماشای یک ملودرام ساده‌اید، روایتی که حتی مادربزرگتان هم می‌تواند به‌راحتی آن را دنبال کند، اما بی‌توجهی به تمایز میان نشانه و «سینتوم»، ساختار گره بورومین یا این واقعیت که «زن» یکی از نام‌های پدر است، باعث می‌شود کلیت معنا از دست برود. اگر بخواهیم نامی را به‌عنوان مظهر لذت تفسیر و هنر بیگانه‌سازی پیش‌پاافتاده‌ترین مضمون‌ها برگزینیم، بی‌شک آن نام آلفرد هیچکاک است. انکار این موضوع بی‌فایده است؛ چرا که این کتاب نیز به‌گونه‌ای آشکار در این شور تفسیری شریک است. در این اثر برجسته که مجموعه‌ای از مطالعات موردی را در بر می‌گیرد، هیچکاک در موقعیت «سوژه تحلیل» قرار می‌گیرد. نویسندگان و پژوهشگران این مجموعه، با شور و تیزبینی نظری کم‌نظیر، از «پنجره عقبی» تا «روانی»، تمامی آثار هیچکاک را به‌مثابه نمونه‌هایی از آشنایی‌زدایی پست‌مدرن بررسی می‌کنند. آنان با پذیرش این فرض بنیادین که «همه چیز معنا دارد»، به واکاوی ساختارهای روایی و شیوه‌های رسمی فیلم‌ها می‌پردازند تا سازوکارهای پیچیده ایدئولوژیک و روانی پنهان در پس روایت‌ها را آشکار سازند. اما فراتر از این تحلیل‌ها، هیچکاک در این کتاب تبدیل به پلی می‌شود میان تأملات «جدی» مارکسیستی و لاکانی درباره فرایند تولید معنا. نتیجه این رویکرد، کتابی است به‌موقع، چالش‌برانگیز و اصیل که بی‌تردید جایگاهی محوری در مطالعات هیچکاک و نظریه فیلم به دست خواهد آورد.