کتاب بارتلبی و شرکا اثر انریکه ویلا ماتاس، ترجمه وحید علیزاده رزازی، انتشارات بان

«بارتلبی محرّر» اثر هرمان ملویل، این چهره یگانه در تاریخ ادبیات، ساحت تازه‌ای از بودن را به نمایش گذاشت؛ ساحتی که بی‌تردید از ضرورت‌های جهان نو به‌شمار می‌رفت. در حقیقت می‌توان گفت بارتلبی آغازی برای نیروی «نه گفتن» و پایبندی به آن بود. این پارادوکس شگفت‌انگیز، با جمله‌ی ماندگار «ترجیح می‌دهم این کار را انجام ندهم»، خود به یکی از بزرگ‌ترین کنش‌های اندیشگی بدل شد؛ پراکسیسی که معنای «بودن در جهان» و شیوه‌ی مواجهه‌ی ما با پدیده‌هایش را دگرگون ساخت. کتاب «بارتلبی و شرکا»ی «انریکه بیلا-ماتاس» با تکیه بر همین انگاره‌ی ملویلی، فراتر از ژانر و حتی کلیت ادبیات گام برمی‌دارد. او «نهِ» بارتلبی را به «نه»یی در برابر قطعیتِ رمان بودن یا نبودن، نویسنده بودن یا نبودن، هنرمند بودن یا نبودن و در معنایی کلی‌تر، حضور یا ناحضور در جهان، تبدیل می‌کند؛ جهانی که در مرز میان بودن و نبودن شکل می‌گیرد. بدین‌گونه بیلا-ماتاس جهانی را می‌سازد که در آن هر لحظه با گفتن یک «نه»، دریچه‌ای گشوده یا بسته می‌شود. همین ویژگی است که «بارتلبی و شرکا» را به تجربه‌ای ناگزیر برای هر خواننده بدل می‌کند؛ سفری در مرز میان آفرینش و امتناع از آن. این اثر، آغازی است بر یک شبه‌تریلوژی که باید حضور خلاق و پرخدشه‌ی آفرینشگرانی را در آن جست‌وجو کرد؛ خالقانی که به جهان شکلی می‌دهند از جنس «ترجیح دادن به انجام دادنِ انجام ندادن».