کتاب ایران و آمریکا اثر جان قزوینیان، ترجمه سعید کلاتی، انتشارات نشر ثالث

انکار این واقعیت ممکن نیست که نه همه‌ی دشمنی‌ها جاودانه‌اند و نه همه‌ی دوستی‌ها. انسان‌ها در ماهیت خود چنین‌اند و کشورها نیز ناگزیر از پیروی از همین قاعده‌اند؛ به‌ویژه ازآن‌رو که روابط میان ملت‌ها را بیش از مردم‌شان، حاکمان تعیین می‌کنند. در نگاه تاریخ، ایران و روسیه با جنگ‌های پی‌درپیِ چند سده‌ی گذشته ـ که در آن روس‌ها بارها به خاک، مال و مردم ایران تجاوز کرده و خون‌ریزی‌های فراوانی رقم زده‌اند ـ باید امروز بزرگ‌ترین دشمن یکدیگر به شمار آیند. بااین‌حال، تصمیم حاکمان باعث شده این دو کشور در روزگار کنونی «دوست و برادر» خوانده شوند. در نقطه‌ی مقابل، رابطه‌ی ایران و آمریکا قرار دارد؛ دو کشوری که پیشینه‌ی دوستی‌شان به سال ۱۷۲۰ میلادی بازمی‌گردد. بنیان‌گذاران ایالات متحده خود را آشنا و دلبسته‌ی فرهنگ و تاریخ ایران می‌دانستند، و هیچ‌گاه نیز میان دو ملت جنگی رویارو درنگرفته است. تا پیش از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، حتی تصور نمی‌شد که دشمنی‌ای میان ایران و آمریکا وجود داشته باشد. با این‌همه، رخدادهای مرداد ۱۳۳۲ و آبان ۱۳۵۸ نمی‌توانند گذشته‌ی روابط نیک میان دو سرزمین را از یادها ببرند. کتاب «ایران و آمریکا: از ۱۷۲۰ میلادی تا امروز» اثر جان قزوینیان بر همین مبنا نوشته شده است. این کتاب به‌تفصیل به بررسی سه قرن از روابط، دوستی‌ها و دشمنی‌های میان ایران و آمریکا می‌پردازد و نگاهی ژرف به نقش حاکمان و مردم دو کشور در شکل‌گیری این ارتباط دارد. قزوینیان با نگاهی واقع‌گرایانه بر این نکته تأکید می‌کند که تاریخ ملت‌ها را باید فراتر از روایت‌های یک‌سویه دید و تحلیل کرد؛ چراکه تاریخ حقیقی، حاصل رویدادهایی است که در بستر واقعیتِ زمان و تحت تأثیر تصمیم‌های انسان‌ها شکل گرفته است.