کتاب برابری و تفاوت اثر آلن تورن، ترجمه سلمان صادقی زاده، انتشارات نشر ثالث

کتاب «برابری و تفاوت (آیا می‌توانیم با هم زندگی کنیم؟)» اثر آلن تورن است که توسط نشر ثالث منتشر شده. درباره این اثر، برخی بر این باورند که دیدگاه‌ها و اندیشه‌های تورن بیشتر در پیوند با جوامع پیشرفته و پساصنعتی مطرح می‌شود و از این‌رو برای جامعه در حال صنعتی‌شدن ما چندان کارآمد نیست. این نقد تا حدی درست است و تا حدی نادرست. درست است، زیرا بسیاری از مفاهیم نظری و نمونه‌های عملی که نظریۀ تورن بر آن استوار است، برخاسته از تحولات تاریخی غرب و شرایط کنونی جوامع «اطلاعاتی» است. همچنین برخی از دیدگاه‌های او، مانند تقدم کنش اجتماعی بر کنش سیاسی، بیشتر در جوامعی موضوعیت دارد که پس از دستیابی به حقوق سیاسی، به‌دنبال کسب حقوق فرهنگی هستند. از همین منظر، بحث تورن درباره «جنبش‌های اجتماعی در کشورهای غیردموکراتیک» نیز در کتاب حاضر مطرح می‌شود. اما این نقد از سوی دیگر نادرست است؛ زیرا نظریۀ تورن شکلی تازه از صورت‌بندی میان کنش‌های اجتماعی را ارائه می‌دهد که در آن، کنشگر اصلی نه اصلاحگر دینی است، نه دولت ملی و نه طبقۀ اقتصادی، بلکه «کنشگر انسانی» جایگاه محوری دارد. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای اندیشه تورن برای جامعۀ ایرانی، کمک به فهم عمیق‌تر و دقیق‌تر در مواجهه با مدرنیته است؛ مسئله‌ای که دست‌کم از دوران عباس میرزا تاکنون به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین پرسش‌ها و چالش‌های ما ایرانیان پابرجا مانده است.