کتاب سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی اثر جواد طباطبایی، انتشارات مینوی خرد

کتاب «سقوط اصفهان به روایت کروسینسکی» اثری است که به قلم و بازنویسی «جواد طباطبایی» تدوین شده و به بررسی حمله افغان‌ها و سرگذشت تلخ «سقوط اصفهان» می‌پردازد. این اثر بر پایه گزارش‌های یک راهب یسوعی لهستانی به نام «یوداش تادوش کروسینسکی» نوشته شده است. «کروسینسکی» از افراد فرهیخته و باتجربه‌ای بود که به دستور پادشاه فرانسه و پاپ وقت، برای تبلیغ مسیحیت به ایران اعزام شد و بیش از دو دهه در کشور اقامت داشت. «جواد طباطبایی» گزارش‌های این مبلغ مسیحی را تنها منبع مستند و قابل‌اتکا در بررسی ریشه‌های تاریخی، علل فروپاشی و روند نابودی سلطنت «سلطان حسین صفوی» و در نهایت، شکست و «سقوط اصفهان» می‌داند. از آنجا که ایران در دوران صفوی یکی از قدرت‌های بزرگ جهان و رقیبی جدی برای امپراتوری عثمانی به‌شمار می‌رفت، «سقوط اصفهان» نه‌تنها در تاریخ ایران، بلکه در تاریخ اروپا نیز رویدادی مهم و تأثیرگذار به شمار می‌آید. اقامت طولانی‌مدت «کروسینسکی» در اصفهان باعث شد که او این شهر را در سه مرحله مهم مشاهده کند: پیش از جنگ، در زمان هجوم افغان‌ها و پس از سقوط، یعنی در دوران سلطه و خشونت حکومت افغان‌ها. از همین‌رو، گزارش‌های وی به دلیل گستره، دقت و اعتبارشان از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. «کروسینسکی» رویدادهای مربوط به سقوط اصفهان را در سه بخش اصلی تنظیم کرده است: بخش نخست به یورش افغان‌ها، محاصره و تصرف پایتخت، کناره‌گیری شاه از قدرت و دوران حکومت محمود افغان و جانشین او به‌مدت دو سال و نیم اختصاص دارد. بخش دوم به ریشه‌های تاریخی و زمینه‌های این حمله می‌پردازد و بخش سوم نیز بی‌نظمی‌ها و آشوب‌های ناشی از فرمانروایی ضعیف و بی‌کفایت پادشاه صفوی را روایت می‌کند.