کتاب جمهوری مشعشع اثر آندرس باربا، ترجمه قاسم مومنی، انتشارات ماهی

رمان «جمهوری مشعشع» اثر نویسنده اسپانیایی آندرس باربا، اثری تأمل‌برانگیز، ناراحت‌کننده و عمیق است که به‌طور چشمگیری لایه‌های پنهان تمدن مدرن را می‌کاود. باربا، نویسنده‌ای با شهرت جهانی به‌دلیل توانایی‌اش در خلق روایت‌هایی که به‌طور بنیادین به مسائل اجتماعی می‌پردازد، در این اثر تصویری دیستوپیایی و تداعی‌گر از فروپاشی جامعه انسانی ترسیم می‌کند. «جمهوری مشعشع» کاوشی دردناک از ترس جمعی، سقوط نظم اجتماعی و پیامدهای اطاعت کورکورانه است. نویسنده با درآمیختن تمثیل سیاسی و تعلیق روانی، مراقبه‌ای عمیق درباره شکنندگی جوامع و خطرات قدرت غیرقابل‌کنترل ارائه می‌دهد. در این میان، روایت باربا از ابتدا تا پایان، خواننده را با پرسش‌هایی بنیادین درباره اخلاق، انسانیت و مرزهای قدرت روبه‌رو می‌کند. داستان در شهری بی‌نام و در مرزهای یک جمهوری رو‌به‌زوال آغاز می‌شود؛ جایی‌که گروهی از کودکان ناشناخته به‌طور مرموز وارد جامعه می‌شوند. حضور آن‌ها به‌سرعت تعادل اجتماعی را بر هم می‌زند. در ابتدا، مردم شهر با نگاهی مهربان و تصوری از بی‌گناهی به کودکان می‌نگرند، اما این احساس به‌تدریج جای خود را به ترس و سوء‌ظن می‌دهد. رفتارهای عجیب و بی‌قاعده کودکان آن‌ها را در مرکز توجه و در نهایت، در مرکز اضطراب عمومی قرار می‌دهد. واکنش بزرگسالان نسبت به کودکان رنگی تاریک و تهدیدآمیز پیدا می‌کند و حس ناامنی به‌سرعت فراگیر می‌شود. با پیشروی روایت، نگاه نویسنده میان ذهنیت کودکان ــ که بیرون از کنترل دنیای بزرگسالان به‌نظر می‌رسند ــ و مردم شهر که آرام‌آرام احساس اخلاقی و انسانیت خود را از دست می‌دهند، جابه‌جا می‌شود. این تضاد دیدگاهی، موتور اصلی تعلیق روانی رمان را شکل می‌دهد. ترس و شیفتگی بزرگسالان نسبت به کودکان به وسواس می‌انجامد و جامعه در تلاش برای توضیح رفتار آن‌ها، روایت‌هایی خیالی و متناقض می‌سازد؛ روایاتی که خود، سوخت آتش جنون جمعی می‌شود. آندرس باربا در «جمهوری مشعشع» به‌دقت نشان می‌دهد چگونه ترس می‌تواند منطق انسان را تضعیف کرده و جوامع را به سوی توجیه رفتارهای غیرمنطقی سوق دهد، به‌ویژه زمانی که با پدیده‌ای مواجه می‌شوند که درک روشنی از آن ندارند. او در این اثر، هیستری جمعی را به‌مثابه بازتابی از تعصب و خشونت بررسی می‌کند؛ جایی‌که مرز میان قربانی و مجرم به تدریج محو می‌شود. «جمهوری مشعشع» یا همان «یک جمهوری درخشان»، اثری پرقدرت و چالش‌برانگیز است که عمق احساسی و وزن فلسفی آثار آندرس باربا را به‌خوبی منعکس می‌کند. این رمان با ترکیب تفسیر اجتماعی و داستانی پرکشش، مراقبه‌ای تأثیرگذار درباره خطرات ترس جمعی، انسان‌زدایی از دیگری و شکنندگی هنجارهای اجتماعی به دست می‌دهد. از طریق شخصیت‌های زنده و طرحی نگران‌کننده، رمان یادآور می‌شود که چگونه یک جامعه می‌تواند زیر بار تعصبات و هراس‌های خود فروبپاشد. «جمهوری مشعشع» بررسی به‌موقع، تکان‌دهنده و قانع‌کننده‌ای از ماهیت ترس و تأثیر آن بر روان فردی و جمعی انسان است.