کتاب رد ترس اثر سام شپرد، ترجمه نفیسه کریمی، انتشارات نشر نی

نمایشنامه «رِد ترس» نوشته‌ی سام شپرد، بازخوانی خلاقانه‌ای از تراژدی مشهور یونان باستان «ادیپوس رکس» است؛ اثری که با بهره‌گیری از تکنیک‌های مدرن و ساختار روایی غیرخطی، مرزهای تئاتر کلاسیک را پشت سر می‌گذارد و مفاهیمی چون تقدیر، گناه و سرنوشت را در قالبی امروزی بازآفرینی می‌کند. این نمایش که نخستین‌بار در سال ۲۰۱۳ به صحنه رفت، نگاهی تازه به داستان تراژیک ادیپوس ارائه می‌دهد و اندیشه‌های بنیادین سوفوکل را به جهان معاصر پیوند می‌زند. شپرد با ادغام عناصر کلاسیک و مدرن، میان دنیای اسطوره‌ای باستان و جامعه‌ی امروز آمریکا پلی می‌سازد و مخاطب را در فضایی میان واقعیت و افسانه نگاه می‌دارد. «رِد ترس» دارای ساختاری شکسته و چندپاره است که به شیوه‌ای هنرمندانه از مرز زمان و مکان می‌گذرد. روایت نمایش با استفاده از تکنیک‌های تئاتر مدرن، میان صحنه‌ها و دوران‌های گوناگون در نوسان است. تماشاگر گاه در دل یونان باستان قدم می‌زند، جایی که خدایان و اسطوره‌ها بر سرنوشت انسان حاکمند، و گاه وارد دنیای امروز می‌شود، جایی که شخصیت‌های مدرن با همان دغدغه‌های ازلی درگیرند. در این نمایشنامه، ادیپ همان مرد سرنوشت‌گریز است که ناآگاهانه پدرش را می‌کشد و با مادرش ازدواج می‌کند، با این تفاوت که شپرد او را در بستری مدرن بازتعریف می‌کند. او به‌جای روایت صرف داستان کلاسیک، شخصیت‌های تازه‌ای می‌آفریند که هر یک نماینده‌ی بخشی از دنیای پرتناقض امروزند. از جمله برجسته‌ترین دگرگونی‌ها، بازآفرینی شخصیت «اوراکل» است. در نسخه‌ی باستانی، اوراکل نقش پیشگو و واسط میان انسان و خدایان را دارد؛ اما در «رِد ترس»، این چهره در قالب یک بازپرس پزشکی قانونی ظاهر می‌شود که همچنان وظیفه‌اش پرده‌برداری از رازهای پنهان است. این تغییر نماد آن است که در جهان مدرن، نقش پیشگویی‌های الهی را علم و تکنولوژی برعهده گرفته‌اند، هرچند بیم همیشگی از تقدیر همچنان بر زندگی انسان سایه می‌افکند. عنوان «رِد ترس» به‌خوبی مضمون محوری نمایشنامه را آشکار می‌سازد؛ ترسی بنیادین و ناگزیر که از باور به تقدیر سرچشمه می‌گیرد و به‌طور فراگیر در زندگی انسان حضور دارد. این هراس همه‌جا حاضر، همچون سایه‌ای ماندگار بر روان شخصیت‌ها سنگینی می‌کند و به نمادی از نگرانی‌های انسان معاصر در برابر آینده‌ی نامعلوم و نیروهای خارج از کنترلش بدل می‌شود. شپرد با تأکید بر تداوم این ترس در گذر زمان، نشان می‌دهد که پرسش‌های اساسی تراژدی ادیپوس ــ درباره‌ی اختیار، سرنوشت و مسئولیت انسان ــ هنوز در جهان امروز طنین‌انداز است. نمایشنامه «رِد ترس» در عین ادای احترام به سنت تراژدی کلاسیک، کاوشی ژرف در روان انسان نیز به شمار می‌آید. شپرد با ترکیب نمادها و مفاهیم کهن، از جمله گناه، سرنوشت و تقدیر، اثری می‌آفریند که میان اسطوره و واقعیت، گذشته و حال، و ایمان و تردید در نوسان است. این نمایش در نهایت گفت‌وگویی چندلایه میان دوران‌ها و جهان‌ها را ترسیم می‌کند؛ جایی که حتی در عصر مدرن، انسان همچنان با همان پرسش‌های بنیادینی روبه‌رو است که روزگاری ادیپوس را اسیر سرنوشت خویش کرد.