کتاب آدام اسمیت و ثروت ملل اثر همایون کاتوزیان، انتشارات امیرکبیر

کتاب «آدام اسمیت و ثروت ملل» اثری است از «محمدعلی همایون کاتوزیان» که توسط انتشارات امیرکبیر در حدود دویست صفحه منتشر شده است. همایون کاتوزیان در این اثر، پس از نگارش پیشگفتاری جامع، به بررسی زندگانی آدام اسمیت و شرایط اجتماعی و معنوی دوران او می‌پردازد. سپس با اشاره‌ای دقیق به دیدگاه‌های اخلاقی اسمیت، به تحلیل اثر ماندگارش، «ثروت ملل»، روی می‌آورد. در ادامه، نویسنده برگزیده‌ای از اثر اصلی «ثروت ملل» را در قالب هفت فصل ارائه می‌کند که هر یک از این فصل‌ها به موضوعی اساسی در علم اقتصاد اختصاص دارد. از ویژگی‌های برجسته‌ی کار همایون کاتوزیان در این کتاب، دقت و ژرف‌نگری او در بررسی تئوری‌های اقتصادی در بستر تاریخی و سیاسی زمانه است. او به جای آن‌که نظریه‌های اقتصادی را صرفاً به‌عنوان الگوهایی توصیفی از رفتار انسان ببیند، کوشیده است کارکرد هر نظریه را در چارچوب زمانی و مکانی مشخص تحلیل کند. فصل نخست کتاب «آدام اسمیت و ثروت ملل» به مسئله‌ی «تقسیم کار» اختصاص یافته است. در فصل دوم، مباحث «پول، ارزش و قیمت» مورد بررسی قرار می‌گیرد و در فصل سوم، موضوع «توزیع درآمد» شامل مزد، سود و بهره‌ی مالکانه تحلیل می‌شود. فصل چهارم به «تراکم سرمایه و توسعه‌ی اقتصادی» می‌پردازد. در فصل پنجم، همایون کاتوزیان به تحلیل «ظهور نظام فئودالی» و تحول تدریجی آن به «نظام سرمایه‌داری» می‌پردازد. سپس در فصل ششم، انواع اندیشه‌ها و نظام‌های اقتصادی و سیاسی مورد واکاوی قرار می‌گیرد. سرانجام، فصل هفتم – که آخرین فصل کتاب است – به بررسی و تبیین نقش دولت در نظام اقتصادی اختصاص دارد. این کتاب به‌واسطه‌ی نگاه تحلیلی، ساختار منسجم و رویکرد تاریخی نویسنده، یکی از منابع ارزشمند برای علاقه‌مندان به اندیشه‌ی اقتصادی آدام اسمیت و تاریخ تکوین نظریه‌های اقتصاد کلاسیک محسوب می‌شود.