کتاب متفکران روس (جلد سخت) اثر آیزایا برلین، ترجمه نجف دریابندری، انتشارات خوارزمی

کتاب «متفکران روس» مجموعه‌ای از مقالات آیزایا برلین است که در طول نزدیک به سی سال، در حوزه اندیشه و ادبیات روسی نگاشته شده‌اند. این اثر شامل گفتارهایی درباره آثار، احوال، افکار و زندگی شماری از متفکران و اندیشمندان برجسته روسیه، از جمله الکساندر هرتسن، ویسارین بلینسکی و دیگر چهره‌های تاثیرگذار این دوران است. از آن‌جا که مقالات کتاب در زمان‌ها و موقعیت‌های گوناگون نوشته شده‌اند، «متفکران روس» را نمی‌توان اثری منظم و پیوسته در بررسی تاریخ اندیشه روسیه دانست. برخی از بزرگ‌ترین نام‌های این دوره، همچون گوگول و داستایوفسکی، در کتاب مورد بحث قرار نگرفته‌اند؛ در حالی‌که چهره‌هایی چون تولستوی و هرتسن دو بار در نوشته‌ها ظاهر می‌شوند و نویسنده هر بار از زاویه‌ای تازه و دیدگاهی متفاوت به تحلیل اندیشه و آثار آنان می‌پردازد. برلین در این بازنگری‌ها گاه ناگزیر بخشی از تحلیل‌های پیشین خود را تکرار می‌کند، اما همین تکرار، بر عمق نگاه و جامعیت برداشت‌های او از سنت فکری روسیه می‌افزاید.