کتاب زندگی رویایی سوخانوف اثر اولگا گروشین، ترجمه مینا صفار، انتشارات نیماژ

شاید این میل شگفت‌انگیز و پایان‌ناپذیر روس‌ها به «فاوست» گوته، ریشه در اندیشه‌ی همیشگی آنان درباره‌ی پیمان با نیروی شر جهان داشته باشد. از «یادداشت‌های شیطان» لیانید آندریف گرفته تا اقتباس سینمایی «الکساندر سوکوروف» از «فاوست» و نیز «مرشد و مارگریتا»ی بولگاکف، همه و همه بیانگر روحی در ناخودآگاه جمعی روس‌هاست که همواره با پرسشِ پیمان با شر و زیستن در کنار شیطان درگیر است. اولگا گروشین، نویسنده‌ای برخاسته از روسیه‌ی اواخر قرن بیستم، در آغازین سال‌های هزاره‌ی سوم راهی آمریکا شد و تنها سه سال بعد، نخستین رمان خود را به زبانی نوشت که سومین زبان زندگی‌اش بود. این معادله‌ی عددیِ پیچیده برای نویسنده‌ای روسی که سال‌هاست دیگر به زبان مادری نمی‌نویسد، می‌تواند نشانه‌ای از حلول دوباره‌ی روحی باشد که، به گفته‌ی شاعر بزرگ سرزمین تزارها و بلشویک‌ها، جوزف برودسکی، وقتی از نثر روسی نومید می‌شود، روح خود را در زبانی دیگر جاری می‌سازد. رمان «زندگی رویایی سوخانوف» درست در زمانی شکل گرفت که به نظر می‌رسید این سرزمین کهن، داستان‌های خود را از دست داده است. اما گروشین با نبوغ و مهارتی کم‌نظیر، از خاک وطن فراموش‌شده‌اش روایتی آفرید که همچون گذشتگان، پیوندی ژرف میان انسان و شیطان، میان خیر و شر، برقرار می‌کند. این اثر در اوج هنرمندی، تاریخ هنر و ادبیات روسیه را با رویاپردازی و کابوس قهرمان/ضدقهرمان خود در هم می‌تند و از دلِ اسطوره و حقیقت، دروغ و واقعیت، مناسبات دوام در حضور شیاطین را به چالش می‌کشد. «زندگی رویایی سوخانوف» احضار دوباره‌ی رئالیسم در بستر سورئالیسم است؛ روایتی که می‌داند تنها از مسیر رویاپردازی می‌توان زیستن زیر سایه‌ی روان‌رنجوری تاریخی و سیاسی را تاب آورد.