کتاب خواب عموجان اثر فئودور داستایفسکی، ترجمه میترا نظریان، انتشارات نشر ثالث

کتاب «خوابِ عموجان» اثر فئودور داستایوفسکی، نویسنده بزرگ و نام‌آشنای روس، داستانی اجتماعی و روان‌شناختی است که بر طمع، جاه‌طلبی و فریب در روابط انسانی تمرکز دارد. ماجرای این رمان درباره زنی جاه‌طلب به نام ماریا آلکساندراونا است که می‌خواهد با ازدواج دخترش با مردی سالخورده، به ثروتی هنگفت دست یابد. ورود شاهزاده‌ای سالخورده به نام «ک.» به شهر مورداسوف، زندگی بسیاری از اهالی را دگرگون می‌کند؛ اما بیش از همه، سرنوشت ماریا و دختر جوانش، زینا، تحت تأثیر این رویداد قرار می‌گیرد. ماریا نقشه‌ای زیرکانه دارد: او تصمیم می‌گیرد زینای زیبا را به ازدواج شاهزاده پیر و بیمار، که در شهر به «عموجان» معروف است، درآورد. اما زینا عاشق معلمی فقیر و جوان است. با این حال، ماریا به هیچ‌وجه رضایت نمی‌دهد دخترش با معلم ازدواج کند و در تلاش است تا او را به عقد پیرمرد ثروتمند و زوال‌عقل‌گرفته درآورد. هدف ماریا روشن است؛ او می‌خواهد پس از مرگ عموجان، با ارثیه‌ای کلان به آرزوهای جاه‌طلبانه خود برسد و ثروتی هنگفت به دست آورد. در ادامه، عموجان با آنکه به زینا علاقه نشان می‌دهد، متوجه نیرنگ ماریا می‌شود. نقشه‌های زن حیله‌گر یکی پس از دیگری شکست می‌خورند و سرانجام او و دخترش، پس از فروختن تمام دارایی خود، ناچار به ترک مورداسوف می‌شوند. سال‌ها بعد، سرنوشت این دو زن در سن‌پترزبورگ شکل تازه‌ای می‌یابد و ماجراهای جدیدی آغاز می‌شود. فئودور داستایوفسکی «خواب عموجان» را در سال ۱۸۵۹، پس از وقفه‌ای طولانی در نویسندگی، منتشر کرد. این اثر نخستین‌بار در مجله «زبان روس» (سال ۱۸۵۹، شماره ۳) به چاپ رسید. او نگارش این داستان را در دوران تبعید در شهر اومسک آغاز کرده بود. گرچه زمان دقیق نگارش مشخص نیست، اما گفته می‌شود داستایوفسکی در آن ایام با مشکلات مالی شدیدی روبه‌رو بود. خود او درباره «خواب عموجان» گفته است: «من آن را در سیبری نوشتم، تنها با این نیت که دوباره در دنیای ادبی آغاز کنم.»