کتاب شبانه شیلی اثر روبرتو بولانیو، ترجمه ونداد جلیلی، انتشارات رایبد

رمان «شبانهٔ شیلی»، اثر روبرتو بولانیو، نویسنده‌ نامدار اهل شیلی، یکی از شاخص‌ترین آثار ادبیات داستانی سیاسی معاصر است. این کتاب با زبانی تند و گاه طنزآمیز، دوره‌ای تاریک از تاریخ شیلی را به نقد می‌کشد و چهره‌ دوگانه‌ هنر و سیاست را به چالش می‌طلبد. «شبانهٔ شیلی» با روایت اول‌شخصی آغاز می‌شود که راوی آن مردی است به نام پدر اوروتیا؛ کشیشی پیر، بیمار و تنها که عمرش رو به پایان است. داستان در طول یک شب می‌گذرد؛ شبی که به‌نظر می‌رسد آخرین شب زندگی او باشد. سراسر روایت به صورت مونولوگی تب‌آلود شکل می‌گیرد و ذهن آشفته و بی‌قرار کشیش در نوسان میان تب، هذیان، خیال و واقعیت، جهان درونی او را بازمی‌تاباند. پدر اوروتیا یقین دارد که مرگ به او نزدیک است. تب شدید باعث می‌شود در وهم و خیال خود هیولاهای دهشتناک و چهره‌های گوناگون ادبی و سیاسی را ببیند. شاعر بزرگ شیلی، پابلو نرودا، نویسنده آلمانی ارنست یونگر و ژنرال آگوستو پینوشه از جمله شخصیت‌هایی هستند که در ذهن تب‌آلود این کشیش پیر رفت‌وآمد می‌کنند و هر یک نشانی از تضاد میان هنر، قدرت و حقیقت دارند. در آغاز روایت، اوروتیا با جملاتی کوتاه از چگونگی پیوستن خود به کلیسا سخن می‌گوید و سپس از دلبستگی‌اش به ادبیات و علاقه‌اش به نگارش نقدهای ادبی پرده برمی‌دارد. در ادامه، ماجرای انتخاب او برای آموزش مارکسیسم به ژنرال‌های ارشد پینوشه پس از کودتای خونین و مرگ سالوادور آلنده روایت می‌شود؛ جایی که کشیش از نزدیک با پینوشه ملاقات می‌کند و از ناآگاهی او نسبت به مارکسیسم سخن می‌گوید، ژنرالی که او را فردی بی‌سواد و نادان به مفاهیم فلسفی و انسانی می‌داند. بولانیو در این اثر، با نگاهی انتقادی، هنرمندانی را هدف قرار می‌دهد که به‌جای مواجهه با حقیقت تلخ واقعیت، به پناهگاه زیبایی‌شناسی گریخته‌اند. از دید نویسنده، «شبانهٔ شیلی» بیانیه‌ای است علیه هنرمندانی که هنر را ابزاری برای پوشاندن خشونت، سرکوب و بحران‌های انسانی می‌دانند؛ زیرا او باور دارد هنر واقعی باید آینه‌ای باشد در برابر واقعیت، نه حجاب آن.