کتاب الیزابت دوم اثر توماس برنهارد، ترجمه هادی مرتضوی، انتشارات رایبد

توماس برنهارد در هجو و نقد اجتماعات انسانی، استادی کم‌نظیر دارد. او هم‌زمان، ترس و نکبتی را که در مضحکۀ استقبال از رایش سوم در نمایشنامۀ «میدان دلاوران» جریان دارد به سخره می‌گیرد و نیز نگاه مغرور و خودشیفتۀ جمعیتی را که در بالکن اعیانی هرن‌اشتاین ویلچرنشین، در انتظار عبور ملکه الیزابت دوم ایستاده‌اند، با طنازی تلخ به تصویر می‌کشد. روایت‌های او سرشار از نیشخند و انتقاد نسبت به مردمی است که گویی همیشه تماشاگر بودن را بر عمل ترجیح می‌دهند. نویسنده در بازنمایی چهرۀ رقت‌انگیز طبقۀ اشراف و نوکیسگان، از شگرد سبکی خاص خود در نگارش گفت‌وگوها و تک‌گویی‌های بلند، تند و آکنده از خشم و تمسخر بهره برده است. نتیجه، نمایشنامه‌ای است که با مهارتی چشمگیر، مرز میان کمدی و تراژدی را درهم می‌شکند و طنزی گزنده می‌آفریند که تماشاگر را میان خنده و شرم سرگردان می‌کند. با این حال، از آغاز تا پایان، به‌جز خود اتریشی‌ها، همگان بی‌وقفه خواهند خندید. «الیزابت دوم» از آخرین نمایشنامه‌های توماس برنهارد پیش از مرگ اوست؛ متنی که می‌توان آن را در ادامۀ «میدان دلاوران» دانست و حتی در پیوندی مستقیم با آن روی صحنه برد. این اثر را باید تلاشی دانست برای فهم بهتر دلایل نفرت متقابل میان برنهارد و مردم اتریش؛ نفرتی که در پسِ شوخ‌طبعی گزنده و سیاه او معنا می‌یابد.