کتاب عرفان و رندی در شعر حافظ اثر داریوش آشوری، انتشارات مرکز

کتاب «عرفان و رندی در شعر حافظ» اثری است به قلم شیوای داریوش آشوری که بارها تجدید چاپ شده و جایگاهی ویژه در میان حافظ‌پژوهان و دوست‌داران خواجه شیراز دارد. این کتاب با نگاهی تازه و بر پایه مفاهیم و رویکردهای علوم انسانی، اندیشه و جهان‌بینی لسان‌الغیب را مورد واکاوی و تحلیل قرار داده است. این اثر در گذشته با نام «هستی‌شناسی حافظ» منتشر شده بود، اما اکنون با همان درون‌مایه و زمینه، در پرتو تأملی ژرف‌تر و پژوهشی گسترده‌تر، در اختیار خوانندگان قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش، تبیین و ترسیم پیوند میان «عرفان و رندی در شعر حافظ» است. داریوش آشوری در این مسیر می‌کوشد تا منطق نهفته در پسِ نمادها، استعاره‌ها و تعبیرهایی را که حافظ در اشعار خود به کار برده است، برای خواننده روشن کند. ساختار کتاب «عرفان و رندی در شعر حافظ» در چهار بخش کلی تنظیم شده است. بخش نخست با عنوان «بنیادهای انسان‌شناسی صوفیانه» به بررسی اسطوره و سرنمون، به‌ویژه در ادیان ابراهیمی، می‌پردازد. در بخش دوم، با نام «مطالعه‌ میان‌متنی»، گزیده‌هایی از متون کهنی چون «کشف‌الاسرار» و «مرصادالعباد» ارائه می‌شود و نویسنده پس از آن، دو مکتب تفسیری و تأویلی را تحلیل می‌کند. بخش سوم کتاب به «شعر و عرفان» اختصاص دارد و آشوری در آن، سیر تحول اندیشه عرفانی را از «تصوف زاهدانه به تصوف شاعرانه» و سپس از «شعر صوفیانه به شعر رندانه» بررسی و تحلیل می‌کند. در بخش چهارم با عنوان «عرفان و رندی در دیوان حافظ»، نویسنده به مطالعه درون‌متنی اشعار حافظ می‌پردازد و تلاش می‌کند تا شبکه معنایی و فکری لسان‌الغیب را از دل دیوان او استخراج و تحلیل کند.