کتاب دانش‌نامه علوم فلسفی اثر گئورگ ویلهلم فریدریش هگل، ترجمه حسن مرتضوی، انتشارات لاهیتا

دانشنامهٔ علوم فلسفی (مخفف EPS یا به‌زبان ساده دایره‌المعارف) اثری است نوشتهٔ گئورگ ویلهلم فریدریش هگل که نسخه‌ای فشرده و منسجم از نظام فلسفی کامل او را ارائه می‌دهد. این کتاب تنها اثری است که در آن هگل نظام فلسفی بالغ خود را به‌طور کامل و نظام‌مند منتشر کرده است. «دانشنامهٔ علوم فلسفی» بیانیه‌ای برجسته از ایده‌آلیسم مطلق به شمار می‌آید و در تاریخ فلسفهٔ غرب جایگاهی بسیار مهم دارد. هگل این دایره‌المعارف را در آغاز به‌عنوان اثری آموزشی برای دانشجویان و شرکت‌کنندگان در سخنرانی‌های خود تدوین کرد. او بیش از یک دهه بعد این اثر را بازبینی و گسترش داد، اما همچنان بر نقش آن به‌عنوان «کتابی درسی» تأکید داشت که درک کامل آن بدون تفسیر و توضیح شفاهی استاد ممکن نیست. متن منتشرشده در سال ۱۸۳۰، که نسخهٔ نهایی به‌حساب می‌آید، در ترجمه‌های متعدد انگلیسی در دسترس است. این ترجمه‌ها معمولاً شامل اضافات و یادداشت‌هایی هستند که پس از مرگ هگل، دانشجویان او از روی یادداشت‌های درسی و گزارش‌های سخنرانی‌اش افزوده‌اند. این اضافات با مثال‌ها و توضیحات بیشتر، متن اصلی را بسط می‌دهند. هرچند پژوهشگران این پیوست‌ها را رونویسی کلمه‌به‌کلمهٔ سخنرانی‌های هگل نمی‌دانند، اما سبک ساده‌تر و غیررسمی‌تر آن‌ها موجب شده است که منبعی مفید برای «تفسیر شفاهی ضروری» به‌شمار آیند. بخش نخست این اثر گاه با عنوان «منطق کوچک‌تر» یا «منطق کوتاه‌تر» شناخته می‌شود تا از «منطق بزرگ‌تر» متمایز گردد؛ اصطلاحی که برای اشاره به اثر دیگر هگل یعنی «علم منطق» به‌کار می‌رود.