کتاب خویشتن دو میلیون ساله اثر آنتونی استیونس، ترجمه مرجان مهدی پور، انتشارات اختران

رویکرد روان‌کاوانه به زندگی بر پایه‌ی باور به وجود «ساحت ناخودآگاه» استوار است؛ با این حال، درباره‌ی چیستی و ماهیت این ساحت، اختلاف‌نظرهای گسترده‌ای میان مکاتب مختلف روان‌کاوی وجود دارد؛ تضادهایی که خود موجب شکل‌گیری انشعاب‌های بنیادین در این مکتب شده‌اند. از منظر فروید، ساحت ناخودآگاه جنبه‌ای پایین‌تر از وجود انسان به شمار می‌آید؛ بخشی بدوی و کودکانه از درون ما که گرچه در بند خودآگاهی مدرن قرار گرفته، اما در طول بیداری روزمره با نشانه‌های روان‌نژندانه و از طریق مکانیزم‌های دفاعی اعتراض خود را بروز می‌دهد. در مقابل، یونگ دیدگاهی متفاوت ارائه می‌کند. از نظر او، ناخودآگاه شخصی ما مخزنی از امیال مهارگسیخته و هوس‌های کودکانه است، در حالی که ناخودآگاه جمعی ما سرچشمه‌ی «غایت آمال»، غرایز فرهنگی و منشأ فهمی گسترده و «فرافردی» از زندگی است؛ ساحتی که زاینده‌ی بصیرت‌های عمیق و الهام‌بخش هنر متعالی به شمار می‌رود. بنابراین، تلقی از ناخودآگاه به‌عنوان ساحتی برتر از خودآگاهی، در روان‌شناسی مدرن، دیدگاهی یونگی محسوب می‌شود. در دوران پیشامدرن نیز چنین نگرشی رواج داشت، اما در عصر روان‌شناسی پساصنعتی، این کارل گوستاو یونگ بود که دوباره ساحت رازآلود رؤیاها را جایگاهی والاتر دانست. او می‌گوید: از نظر فروید، ناخودآگاه ما مانند مهدکودکی است؛ من نیز اعتراف می‌کنم که در درون خود مهدکودکی دارم، اما در برابر گستره‌ی عظیم تاریخ، آن بسیار ناچیز است. از دیدگاه یونگ، تمامی دستاوردهای تاریخی بشر در ناخودآگاه علیای ما انباشته شده‌اند؛ مجموعه‌ای از تجربیات، نمادها و آگاهی‌های عمیق که در قالب ناخودآگاه جمعی تداوم یافته‌اند. کتاب ارزشمند «خویشتن دومیلون‌ساله» اثر آنتونی استیونز شرحی دقیق و گسترده از همین نگاه یونگی به ساحت ناخودآگاه ارائه می‌دهد.