کتاب تاریخ بنیادی اثر فردریش ماینکه، ترجمه عباس زریاب خویی، انتشارات خوارزمی

کتاب «تاریخ بنیادی» نوشته‌ی «فردریش ماینکه»، اندیشمند و مورخ برجسته‌ی آلمانی در قرون نوزدهم و بیستم، از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین آثار تاریخ‌نگاری مدرن به شمار می‌آید. ماینکه که در آغاز راه خود گرایشی به نازیسم داشت اما بعدها علیه آن موضع گرفت، در این اثر کوشیده است ریشه‌های شکل‌گیری «تاریخ‌گرایی» و پیامدهای عمیق آن بر اندیشه‌ی انسانی را بررسی کند. ماینکه در کتاب «تاریخ بنیادی» به آرای فیلسوف و مورخ ایتالیایی، «جامباتیستا ویکو»، رجوع می‌کند؛ اندیشمندی که همانند «ابن‌خلدون»، بر اهمیت علوم انسانی و ضرورت شناخت تاریخ ملت‌ها در بستر جغرافیا و دوران‌های گوناگون تأکید داشت. برای ویکو، تاریخ نه مجموعه‌ای از رخدادهای جداگانه، بلکه ابزاری برای درک گذشته و حال انسان‌ها و مناسبات اجتماعی آنان بود. او در برابر اندیشه‌ی عقل‌گرای محض دکارتی، که بر نقش تحولات تاریخی در شکل‌دهی به زیست انسانی بی‌اعتنا بود، نظریه‌ای بنیادین ارائه کرد. دیدگاه ویکو بر این اصل استوار بود که تاریخ ساخته‌ی انسان است، و هر آنچه انسان بیافریند، توانایی فهم و تحلیل آن را نیز دارد. ماینکه با تکیه بر این آموزه، تلاش کرد در این کتاب روند شکل‌گیری اندیشه‌ی تاریخ‌گرایی و تأثیرات آن بر فهم بشر از جهان و سرنوشت انسانی را به‌دقت تجزیه و تحلیل کند. «تاریخ بنیادی» نه تنها اثری کلاسیک در حوزه‌ی فلسفه‌ی تاریخ و علوم انسانی است، بلکه نشان می‌دهد چگونه بازاندیشی درباره‌ی تاریخ، امکان فهم عمیق‌تر از هویت، فرهنگ و مسیر تمدنی انسان را فراهم می‌سازد.