کتاب تهران شهر بی‌آسمان اثر امیرحسن چهل تن، انتشارات نگاه

رمان «تهران، شهرِ بی‌آسمان» اثری سیاسی است که بی‌تردید در شمار سیاسی‌ترین رمان‌های کوتاهِ ادبیات معاصر فارسی قرار می‌گیرد. این رمان، همچون «بیگانه» اثر آلبر کامو، پیرامون شخصیت «کرامت» شکل می‌گیرد و ماجراهای آن در فاصله‌ی زمانی میان کودتای ۲۸ مرداد تا سال‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران روایت می‌شود. نویسنده در این اثر، زاویه‌ی دید را در ذهن «کرامت» جای داده و رخدادها را از دریچه‌ی اندیشه‌ی او ـ که نمونه‌ی کاملی از یک لمپن است ـ بازگو می‌کند. این شیوه‌ی روایت سبب می‌شود میان نویسنده و شخصیت اصلی فاصله‌ای معنادار پدید آید؛ فاصله‌ای که در آثار پیشینِ ادبیات سیاسی ایران به‌ندرت دیده می‌شود. «کرامت» در این رمان چهره‌ای اسطوره‌ای از مردانگی دارد و از جنبه‌های گوناگون، نماینده‌ی ارزش‌های جامعه‌ای مردم‌سالار معرفی می‌شود. در جابه‌جایی و تقابل میان سطوح مختلف روایت، مفهوم مردانگی و مناسبات جهان مردانه برجسته‌تر جلوه می‌کند. با این حال، نویسنده نه مجذوب این ارزش‌ها می‌شود و نه در برابر ضد ارزش‌ها موضعی احساسی می‌گیرد؛ بلکه با نگاهی تند و انتقادی، پوچی این معیارها و درماندگی درونی شخصیت اصلی را به تصویر می‌کشد.