کتاب آنتوان چخوف؛ شش داستان و نقد آن اثر آنتون چخوف، ترجمه بهروز حاجی محمدی، انتشارات ققنوس

برای خواننده فارسی‌زبان، نام «چخوف» نامی آشنا و مأنوس است. بسیاری از ایرانیان اهل کتاب، داستان‌های او را خوانده‌اند و احتمالاً برخی از نمایش‌نامه‌هایش را نیز بر صحنه تماشا کرده‌اند. یکی از دلایل این آشنایی و انس، فضای عمدتاً شرقی حاکم بر آثار اوست. صمیمیت زبانی، ساختار منسجم، مشاهده دقیق پدیده‌ها و توانایی شگرف در انتقال ظریف‌ترین احساسات و تأثیرات حسی به مخاطب، از برجسته‌ترین ویژگی‌های این نویسنده بزرگ روسی است. چخوف نویسنده‌ای سهل و ممتنع است؛ همچون خیام. اصحاب ذوق، در نخستین تجربه‌های شعری خود، معمولاً از سادگی زبان رباعیات خیام وسوسه می‌شوند و خلق آثاری هم‌سنگ با آن را کاری آسان می‌پندارند، اما حاصل کارشان در بیشتر موارد مأیوس‌کننده است. علت این امر آن است که در آثار برجسته هنری، به‌ویژه در ادبیات، پیوند میان صورت و معنا به‌گونه‌ای است که ایجاد توازن و هماهنگی میان اجزای اثر تنها از نویسندگان و هنرمندان کارآزموده برمی‌آید. کتاب حاضر به ترجمه و نقد مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه آنتوان چخوف اختصاص دارد؛ آثاری که به‌گمان نگارنده، در آن‌ها رابطه میان ساختار و معنا با دقتی مثال‌زدنی برقرار شده است. در داستان کوتاه «وانکا»، به سبب حضور مؤثر عنصر پس‌نمایی در ساختار کلی اثر، این جنبه به‌خوبی مشهود است. داستان «خواب‌آلود» روایت دخترکی است که در تنگنای شرایط سخت جسمی و ذهنی، دست به قتل کودکی می‌زند. درون‌مایه این اثر در برخی جنبه‌ها با درون‌مایه‌ی رمان «جنایات و مکافات» اثر داستایوفسکی قرابت دارد. چخوف در داستان «دانشجو» از طریق تداعی‌های ساختاری، میان حوادث و شخصیت‌های تاریخی از یک‌سو و رویدادها و شخصیت‌های داستانی از سوی دیگر، پیوندی سنجیده برقرار می‌کند. «گریشا» بازتاب شناخت جهان پیرامون از دیدگاه کودکی خردسال است. ساختار و تکنیک روایی این داستان به‌گونه‌ای است که خواننده را هم‌گام با کودک در روند شناخت و نام‌گذاری اشیا و پدیده‌ها همراه می‌سازد. یکی از ویژگی‌های برجسته این اثر، طعنه‌ی ساختاری آن است که در نقد مربوط به اثر، به نمونه‌ها و شواهد آن اشاره شده است. «اسقف» بلندترین داستان کوتاه این مجموعه، با وجود ساختار رئالیستی‌اش، دارای عمقی مبهم و تأثیرگذار است. فضاسازی و طراحی ساختاری آن نیز با مهارتی هنرمندانه انجام گرفته است. اثر حاضر، با تمرکز بر ترجمه و تحلیل این آثار برجسته چخوف، بیش از همه برای دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه نقد ادبی تدوین و آماده شده است.