کتاب از جیحون تا فرات اثر مجموعهٔ نویسندگان و تورج دریایی، ترجمه مریم بیجوند، انتشارات مروارید

کتاب «از جیحون تا فرات» اثری از «تورج دریایی» و «خداداد رضاخانی» است که به بررسی «ایرانشهر و دنیای ساسانی» می‌پردازد. هدف نویسندگان از نگارش این اثر، ارائه‌ی مقدمه‌ای روشن و کوتاه بر تاریخ ایران برای علاقه‌مندان به تاریخ باستان، و همچنین آشنایی عمیق‌تر خوانندگانی است که پیش‌تر آگاهی مختصری از تاریخ ایران داشته‌اند. مطالعه‌ی دنیای مدیترانه، به‌ویژه امپراتوری روم و تداوم آن در دوره‌ی بیزانس، در تاریخ‌نگاری جدید با عنوان «پسا‌باستان» شناخته می‌شود؛ اصطلاحی نسبتاً تازه که در پژوهش‌های تاریخی هزاره‌ی نخست میلادی به کار می‌رود. با این حال، بسیاری از محققان امروز بر این باورند که تاریخ خاورمیانه، به‌ویژه تاریخ ایران و ساختارهای سیاسی و فرهنگی امپراتوری ساسانی، باید در جایگاهی هم‌ارز با تاریخ روم و در همان بستر تمدنی مورد مطالعه قرار گیرد. کتاب «از جیحون تا فرات» با نگاهی تازه، تلاش دارد کنجکاوی خوانندگان را نسبت به شناخت تمدن و فرهنگی برانگیزد که پایه‌گذار درک ما از خاور نزدیک در قرون وسطا و دوران معاصر بوده است؛ تمدنی که تاریخ آن غالباً به‌عنوان بخشی کوچک از تاریخ روم یا اسلام معرفی شده است. ساسانیان بر منطقه‌ی پهناوری میان رودهای جیحون و فرات فرمانروایی داشتند؛ گستره‌ای که در متون فارسی میانه با نام «ایرانشهر» یا همان «ایران» شناخته می‌شود. امپراتوری‌های ساسانی و روم، هر یک قلمرو خود را مرکز مطلق جهان می‌پنداشتند و سایر پادشاهی‌ها و تمدن‌ها را پیرامونی و تابع خود می‌دانستند. این نگرش نشان‌دهنده‌ی قدرت و نفوذ شگرف دو امپراتوری بزرگ ایران و روم در عرصه‌ی سیاسی و فرهنگی جهان آن روزگار است.