کتاب امپراتوری آشور اثر دان ناردو، ترجمه مهدی حقیقت خواه، انتشارات ققنوس

کتاب «امپراتوری آشور» نوشته‌ی دان ناردو، اثری تاریخی، مستند و خواندنی است که به بررسی یکی از قدرتمندترین و تأثیرگذارترین تمدن‌های باستانی جهان، یعنی امپراتوری آشور، می‌پردازد. این اثر با تکیه بر تحقیقات دقیق باستان‌شناسی و متون تاریخی، تصویری روشن و جامع از ساختار سیاسی، فرهنگی، نظامی و هنری آشوریان ارائه می‌دهد و نقش این تمدن را در شکل‌گیری تاریخ خاور نزدیک برجسته می‌سازد. امپراتوری آشور یکی از مهم‌ترین تمدن‌های باستانی خاورمیانه بود که سرزمین‌هایی گسترده از جمله نواحی‌ای در عراق امروزی، سوریه، ترکیه و ایران را دربر می‌گرفت. ناردو در این کتاب خواننده را با شکوه و عظمت این امپراتوری آشنا می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه آشوریان در طول قرون، با توان سیاسی و نظامی خود، بر بخش بزرگی از دنیای باستان حکومت کردند. در بخشی از کتاب، زندگی آستن هنری لایارد، باستان‌شناس برجسته‌ای که نقش مهمی در کشف آثار تمدن آشور داشت، مورد بررسی قرار می‌گیرد. لایارد با هدف کاوش در خرابه‌های قصر نمرود راهی بین‌النهرین شد و موفق به کشف شواهدی گردید که وجود تمدن آشور را از قلمرو افسانه به واقعیت تاریخی بدل ساخت. کتاب «امپراتوری آشور» تاریخ این تمدن را از زمان شکل‌گیری تا سقوط نهایی دنبال می‌کند. ناردو با بهره‌گیری از منابع معتبر باستان‌شناسی و تاریخی، تصویری دقیق از جنبه‌های گوناگون امپراتوری آشور ارائه می‌دهد؛ از جنگ‌ها و سیاست‌ها گرفته تا ساختار اجتماعی، باورهای دینی و دستاوردهای هنری این قوم نیرومند. یکی از بخش‌های شاخص کتاب، به دوران سارگن دوم و جانشینان او اختصاص دارد؛ دوره‌ای که اوج قدرت و شکوفایی آشور به شمار می‌رود و پادشاهان این عصر با عنوان سارگنیان شناخته می‌شوند. نویسنده با دقت به دستاوردهای نظامی، سیاسی و فرهنگی آنان می‌پردازد و توضیح می‌دهد که چگونه با تدبیر و اقتدار، امپراتوری آشور را به نقطه‌ی اوج رساندند. مباحث کتاب در شش فصل تنظیم شده است: ۱. بین دو رودخانه‌ی بزرگ: نخستین ساکنان بین‌النهرین ۲. وظیفه‌ی کشورگشایی و فرمانروایی: سربرآوردن ملت آشور ۳. نامی که بار دیگر وحشت می‌آفریند: آشور از نو پا می‌گیرد ۴. سارگن و وارثانش: امپراتوری آشور در اوج خود ۵. جامعه‌ای سرسپرده‌ی خدایان و پادشاهان: زندگی و فرهنگ آشور ۶. غولی سست‌بنیاد: فروپاشی ناگهانی آشور ناردو علاوه بر روایت سیاسی و نظامی، به ابعاد انسانی تمدن آشور نیز توجه دارد؛ از باورهای مذهبی و مناسک دینی گرفته تا زندگی روزمره‌ی مردم، معماری، علم و هنر. او در فصل پایانی با تحلیل دلایل فروپاشی امپراتوری آشور نشان می‌دهد که چگونه این تمدن بزرگ، با وجود اقتدار نظامی و فرهنگی، در برابر تغییرات تاریخی و فشار دشمنان تاب نیاورد و سرانجام به نابودی رسید. کتاب «امپراتوری آشور» منبعی ارزشمند و آموزنده برای علاقه‌مندان به تاریخ باستان، باستان‌شناسی و تمدن‌های شرق نزدیک است. نثر روان، دقت علمی و نگاه تحلیلی نویسنده موجب شده این اثر به یکی از جامع‌ترین و خواندنی‌ترین منابع درباره‌ی امپراتوری آشور بدل شود.