کتاب غربت اثر لیلا سلیمانی، ترجمه محمدعلی محمدصادقی، انتشارات برج

انسان سفیدپوست غربی از آغاز تاریخ خود، «دیگری» را همواره با نگاهی تحقیرآمیز می‌نگریست. اصطلاح «بربر» که در میان یونانیان و رومیان رواج یافت و بار معنایی منفی داشت، نمادی از همان نژادپرستی و دیگری‌هراسی بود که تا امروز نیز در بخش‌هایی از جهان غرب دیده می‌شود. آن‌چه یونانیان «بربر» می‌خواندند، در حقیقت اقوام بومی و کهنِ شمال آفریقا بودند که خود را با نام «آمازیغ» یا «آزادمرد» می‌شناختند؛ مردمانی با فرهنگی دیرپا و تمدنی چند‌هزارساله، نه وحشی و جنگ‌طلب، بلکه ساکنانی صلح‌جو که هدف حملات و تاخت‌وتاز مکرر یونانیان، رومیان، ژرمن‌ها، اعراب و ترک‌ها قرار می‌گرفتند. این تحقیر و خشونت علیه آنان قرن‌ها ادامه داشت و با ظهور استعمار نوین به اوج رسید. در قرن نوزدهم، امپراتوری فرانسه بر کشورهای تونس، الجزایر و مراکش چیره شد و سال‌های طولانی با قدرت نظامی و سیاست استعمارگرانه، این سرزمین‌ها را در بند نگه داشت. مراکش، به‌عنوان یکی از بازماندگان تمدن آمازیغ، در سال ۱۹۱۲ به‌صورت رسمی زیر سلطه‌ی فرانسه درآمد و حکومتی موسوم به «مراکش فرانسه» در آن شکل گرفت. این وضعیت تا سال ۱۹۵۶ و پس از جنگ جهانی دوم ادامه یافت، زمانی که با سال‌ها مبارزه‌ی مردم، استقلال مراکش تحقق پیدا کرد. کتاب «غربت (سرزمین دیگران)» اثر لیلا سلیمانی، روایتی است از سال‌های پس از جنگ جهانی دوم؛ دورانی پرالتهاب که مردم مراکش برای رهایی از استعمار فرانسه می‌جنگیدند. این رمان با ظرافت، زندگی انسان‌هایی را در دل این تحولات تاریخی به تصویر می‌کشد. داستان از نگاه زنی فرانسوی به نام «ماتیلد» آغاز می‌شود که عاشق مردی مراکشی به نام «امین» شده و پس از جنگ، به همراه او به مستعمره‌ی فرانسه در آفریقا می‌رود. آنان در دوران آغازین جنبش‌های استقلال، ده سال نخست زندگی مشترک خود را در کشوری سپری می‌کنند که میان امید، آشوب و مبارزه در نوسان است. «غربت» تنها یک داستان عاشقانه نیست؛ رمانی است چندلایه که تاریخ، سیاست، هویت و سرنوشت فردی را در هم می‌آمیزد. لیلا سلیمانی، با نگاهی زنانه و ژرف، در دل نبرد مردم مراکش برای آزادی، از تنهایی، گم‌گشتگی و بی‌ریشگی زنی سخن می‌گوید که میان دو جهان گرفتار است. ماتیلد در این زمانه‌ی پرآشوب، از وطن و ریشه‌های خویش جدا افتاده و در سرزمین همسرش نیز غریبه می‌ماند؛ همچون تمام غریبه‌هایی که در هیچ‌جا به تمامی از آنِ خود نیستند.