کتاب بازگشت روسیه به خاورمیانه اثر نیکو پوپسکو، ترجمه محمدحسین فاضل زرندی، انتشارات نشر ثالث

قریب به دو دهه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و به‌ویژه پس از ماجراهای خفت‌بار حضور ارتش سرخ در افغانستان، در زمانی که آن ارتش دیگر توان و رمقی برای ادامه حضور نداشت، روسیه‌ی پساشوروی توانست با تکیه بر پوتینیسم در طول یک دهه جایگاه خود را بازسازی کرده و به مهم‌ترین قدرت منطقه‌ای تبدیل شود. آغاز این بازگشت را می‌توان در جریان **بهار عربی** مشاهده کرد؛ رخدادی که نخستین جرقه‌ی حضور فعال روس‌ها در خاورمیانه را روشن ساخت. تثبیت حضور آن‌ها نیز با ورود به مبارزه علیه داعش شکل گرفت و از همان زمان جای پای روسیه در منطقه محکم شد. امروز کار به جایی رسیده است که در هر نقطه از خاورمیانه، میزان نفوذ آمریکا در مقایسه با روسیه کمرنگ‌تر به نظر می‌رسد و قدرت‌نمایی مسکو بر واشنگتن پیشی گرفته است. کتاب **«بازگشت روسیه به خاورمیانه»** نوشته‌ی «نیکو پوپسکو» و «استانیسلاو سکریرو» به بررسی دقیق چرایی و چگونگی این بازگشت می‌پردازد. نویسندگان در این اثر نشان می‌دهند که روسیه چگونه توانسته است با سیاست‌ورزی پیچیده، حضور نظامی پرقدرت و نیز استفاده از سازوکارهای دیپلماتیک، هم جامعه جهانی را با اقدام‌های خود همراه کند و هم نفوذش را از خاورمیانه تا شرق اروپا و شمال آفریقا گسترش دهد. این کتاب، بازگشت روس‌ها به خاورمیانه را نه صرفاً یک حرکت مقطعی، بلکه بخشی از **رجعت گسترده‌تر روسیه به معادلات اصلی قدرت در جهان** می‌داند. تحلیل‌های دقیق ارائه‌شده در اثر، ابعاد استراتژیک، نظامی و اقتصادی این قدرت‌نمایی را روشن ساخته و نشان می‌دهد چگونه روسیه از دوران خمودگی و ضعف سال‌های نخست پساشوروی عبور کرده و دوباره در جایگاه یک بازیگر تعیین‌کننده جهانی نشسته است. در واقع، «بازگشت روسیه به خاورمیانه» بازتابی است از **بازگشت این کشور به صحنه‌ی قدرت جهانی**؛ تحولی که شالوده‌های نظم سیاسی منطقه و جهان را تحت‌تأثیر قرار داده و مسیر تازه‌ای برای معادلات بین‌المللی گشوده است.