یادداشت‌های کتابفروش اثر جلال برجس، ترجمه معانی شعبانی، انتشارات نشر ثالث

رمان‌ها و داستان‌های بسیاری در سال‌های اخیر نوشته شده‌اند که محور اصلی آن‌ها زندگی، خاطره‌نگاری و یادداشت‌نویسی عاشقان کتاب و کتاب‌فروش‌هاست. از «تنهایی پرهیاهو» اثر بهومیل هرابال گرفته تا «شکسپیر و شرکا» نوشته‌ی جرمی مرسر و ده‌ها کتاب دیگر، همه روایت‌گر قصه‌هایی درباره کتاب‌خوان‌ها و کتاب‌فروش‌ها بوده‌اند. تجربه نشان می‌دهد که دوستداران کتاب در سراسر جهان، از خواندن روایت‌هایی درباره دیگر علاقه‌مندان به کتاب لذت فراوان می‌برند و همواره از آن‌ها استقبال می‌کنند. اگر سرخوشی در عین خمودگی، سکوت، درخودفرورفتگی و استیصال شخصیت هانتاکه در «تنهایی پرهیاهو» را در کنار شور زندگی، میل به هم‌زیستی و عاشق‌پیشگی در «شکسپیر و شرکا» قرار دهیم، با انتشار رمان «یادداشت‌های کتابفروش» نوشته‌ی جلال برجس، با سویه‌ی دیگری از این روایت‌ها روبه‌رو می‌شویم؛ سویه‌ای که ریشه در ذهن، زبان، تاریخ و اکنونِ شهروندی خاورمیانه‌ای دارد. به رمان جلال برجس باید متفاوت از آثار مشابه نگاه کرد؛ زیرا این اثر، خواننده را فراتر از قصه‌گویی ساده می‌برد و پیوند میان روایت‌ها و آگاهی حاصل از آن‌ها را به وضعیت جامعه‌ی پیرامونی متصل می‌سازد. در اینجا مخاطب با هنگامه‌ای روبه‌رو می‌شود که در آن لویاتانی عظیم از درون شخصیت ابراهیم کتابفروش زاده می‌شود. برجس، نویسنده‌ی اردنی، رمان «یادداشت‌های کتابفروش» را بر بستری از تاریخ و شرایط اجتماعی نوشته که می‌تواند با حجم بی‌پایان ناکامی‌ها، خشونت، فقر و خشم، حتی نیک‌خوترین انسان‌ها را به شرورترین موجودات بدل سازد. این اثر نه‌تنها روایتی از یک کتابفروش است، بلکه بازتابی از دردها، امیدها و واقعیت‌های تلخ یک جامعه است.