کتاب جنگ‌هایی که دنیا را تغییر دادند اثر چارلز مسنجر، ترجمه منوچهر پزشک، انتشارات ققنوس

کتاب «جنگ‌هایی که دنیا را تغییر دادند» نوشته چارلز مِسِنجر، افسر بازنشسته ارتش انگلستان، اثری ارزشمند در بررسی تاریخ نبردهای بزرگ جهانی است. نویسنده در این کتاب حدود بیست‌و‌پنج جنگ مهم تاریخ بشر را گردآوری کرده و تأثیر هر یک را بر روند تمدن‌ها و تحولات سیاسی جهان تحلیل کرده است. این جنگ‌ها از سال ۳۴۱ پیش از میلاد آغاز می‌شوند و از نبردهای اسکندر مقدونی، جنگ داخلی روم و نبرد مغول‌ها در چین تا سقوط قسطنطنیه، جنگ‌های صلیبی، فتح مکزیک به دست اسپانیایی‌ها، فتح هند به دست بابر، جنگ داخلی ژاپن، جنگ سی‌ساله اروپا و جنگ‌های استقلال آمریکا را دربر می‌گیرند. از آغاز تاریخ بشر، جنگ همواره اشتغال دائمی انسان‌ها بوده است. سخنی منطقی است که بگوییم هیچ‌گاه جهان در هیچ مقطع زمانی به‌طور کامل در صلح به سر نبرده است. هر جنگی تاریخ را تغییر داده و مجموعه‌ای که مسنجر فراهم کرده، از نبردهای سده پنجم پیش از میلاد تا عصر جدید، نمودار همین واقعیت است. نخستین نبرد معرفی‌شده در کتاب، جنگ بزرگ پلوپونزی است؛ جنگی که با فروپاشی آتن، مقتدرترین دولت‌شهر یونان باستان، تأثیری تعیین‌کننده بر ساختار سیاسی آن روزگار گذاشت. پیروزی‌های اسکندر مقدونی نیز اگرچه امپراتوری او را تنها برای مدتی کوتاه برپا داشت، اما از آن جهت اهمیت دارد که اروپاییان برای نخستین بار توانستند بر بخش‌هایی از آسیا تسلط یابند. در ادامه، نویسنده به جنگ داخلی روم می‌پردازد؛ نبردی که در نهایت موجب تبدیل جمهوری روم به امپراتوری شد. با فرو رفتن اروپا در سده‌های تاریک، رویدادی بزرگ در خاورمیانه رقم خورد: ظهور دین اسلام. در مدتی کوتاه، اسلام سراسر شمال آفریقا را درنوردید، در اسپانیا نفوذ کرد و با گذر از کوه‌های پیرنه تا مرزهای فرانسه پیش رفت. ایستادگی شارل مارتل در برابر سپاهیان مسلمان مرز نهایی میان اسلام و اروپا را مشخص کرد؛ هرچند مسیحیت در قرون میانه بار دیگر در جنگ‌های صلیبی با اسلام روبه‌رو شد. جنگ‌های صلیبی تأثیری عمیق و گسترده بر تاریخ اروپا از سده یازدهم تا چهاردهم میلادی بر جای گذاشتند. در ادامه، کتاب «جنگ‌هایی که دنیا را تغییر دادند» به دیگر نبردهای سرنوشت‌ساز مانند مبارزات سیمون بولیوار در آمریکای لاتین، جنگ داخلی آمریکا، جنگ جهانی اول و دوم، جنگ داخلی چین و چندین رخداد تاریخی مهم دیگر می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه این جنگ‌ها مسیر تاریخ بشریت را دگرگون ساخته‌اند.