کتاب بوته آزمایش اثر آرتور میلر، ترجمه حسن ملکی، انتشارات بیدگل

کتاب «بوتهٔ آزمایش»، اثر آرتور میلر، نویسنده، نمایشنامه‌نویس و مقاله‌نویس برجسته و برندهٔ جایزهٔ پولیتزر، یکی از آثار تأمل‌برانگیز و تکان‌دهندهٔ ادبیات نمایشی قرن بیستم است. میلر با الهام از رویدادهای واقعیِ محاکمات ساحره‌ها در شهر سیلمِ ماساچوست، میان ماه‌های فوریهٔ ۱۶۹۲ و مهٔ ۱۶۹۳ میلادی، اثری خلق کرده که نگاهی عمیق و انتقادی به موضوعاتی چون هیستری جمعی، تعصب کورکورانه، سرکوب عقاید و از میان‌رفتن آزادی‌های فردی دارد. این نمایشنامه که در سال ۱۹۵۳ نگاشته شد، در ظاهر بازنمایی یک واقعهٔ تاریخی است، اما در باطن، بازتابی از فضای سیاسی و اجتماعی آمریکا در دوران مک‌کارتیسم به شمار می‌آید؛ دوره‌ای مملو از ترس، بدگمانی و سرکوب آزادی اندیشه. رویدادهای «بوتهٔ آزمایش» در دهکدهٔ کوچکی به نام سیلم در ایالت ماساچوست جریان دارد. گروهی از دختران جوان به رهبری ابیگل ویلیامز به اتهام جادوگری و ارتباط با نیروهای شیطانی دستگیر می‌شوند. اعتراف این دختران و متهم‌کردن دیگران، موجی از وحشت و هیستری در شهر می‌افکند. در پی این آشوب، کشیش پاریش و قاضیان هاثورن و دنفورث، دادگاهی ویژه برای بررسی اتهامات تشکیل می‌دهند. در میان متهمان، جان پراکتر، کشاورزی شریف و صادق ایستاده که پیش‌تر رابطه‌ای پنهانی با ابیگل داشته و اکنون برای اثبات بی‌گناهی خود و همسرش الیزابت می‌کوشد. میلر در این اثر با مهارتی چشمگیر، شخصیت‌هایی چندوجهی و باورپذیر خلق می‌کند؛ هر یک از آنان نمادی از قشر یا تفکری در جامعهٔ آن روزگارند. جان پراکتر، قهرمان تراژیک نمایشنامه، مردی است خطاکار و در عین حال شجاع که در برابر بی‌عدالتی می‌ایستد و حقیقت را فدای ترس و مصلحت نمی‌کند. ابیگل، در نقطهٔ مقابل، دختری حیله‌گر و فریبکار است که برای دستیابی به خواسته‌های خود از هیچ کاری فروگذار نمی‌کند. کشیش پاریش و قاضیان نیز نمودار قدرت فاسد و تعصب مذهبی هستند که در پوشش ایمان، موجبات نابودی انسانیت را فراهم می‌آورند. فضایی که میلر می‌آفریند، سرشار از تنش، خفقان و رعب است؛ جایی که کوچک‌ترین ظن یا اتهام، می‌تواند زندگی انسان‌ها را نابود کند. دادگاه ساحره‌ها در حقیقت نمادی از محاکمات ناعادلانه و سرکوب آزادی‌های فردی است، جایی که اعترافات اجباری و شهادت‌های دروغین به جای عدالت و حقیقت می‌نشینند. میلر در لایه‌های زیرین نمایشنامه، نقش مذهب و کلیسا را در گسترش هیستری جمعی آشکار می‌سازد و نشان می‌دهد چگونه تعصب و خرافه می‌توانند بنیان یک جامعه را درهم شکنند. درون‌مایهٔ محوری «بوتهٔ آزمایش»، ایستادگی در برابر ظلم و دفاع از حقیقت است. جان پراکتر، حتی در برابر تهدید به مرگ، از اعتراف دروغین سر باز می‌زند و وجدان و شرافت خویش را به قیمت جانش حفظ می‌کند. مرگ تراژیک او نمادی است از پیروزی اخلاق و انسانیت بر جهل و ریاکاری. کتاب «بوتهٔ آزمایش» علاوه بر ارزش ادبی و هنری خود، جایگاهی ویژه در انعکاس واقعیت‌های سیاسی و اجتماعی عصر میلر دارد. او با نگاهی تیزبین، پیامدهای ویرانگر سرکوب عقاید، نقض آزادی‌های فردی و گسترش هیستری ضدکمونیستی دوران مک‌کارتیسم را نقد می‌کند و هشدار می‌دهد که چنین فجایعی می‌تواند در هر زمان و مکانی تکرار شود. در نهایت، این اثر جاودانهٔ آرتور میلر را می‌توان شاهکاری بی‌بدیل در ادبیات نمایشی معاصر دانست؛ روایتی پرکشش با شخصیت‌پردازی ژرف و لایه‌هایی غنی از معنا که خواننده را به تفکر دربارهٔ حقیقت، عدالت، آزادی و کرامت انسانی وامی‌دارد. «بوتهٔ آزمایش» درسی ماندگار است دربارهٔ اهمیت ایستادگی در برابر بی‌عدالتی و پاسداشت ارزش‌های انسانی.