کتاب زنان و جامعه اثر ماریاروزا دالاکاستا، ترجمه سروناز احمدی، انتشارات افکار

کتاب «زنان و جامعه: قدرت واژگونی» نوشته ماریاروزا دالاکاستا و سلما جیمز، از تأثیرگذارترین آثار در عرصۀ نظریۀ فمینیستی و تحلیل مارکسیستی به شمار می‌رود. این کتاب که نخستین‌بار در سال ۱۳۵۱ (۱۹۷۲ میلادی) منتشر شد، تأثیری عمیق بر جنبش آزادی زنان و همچنین بر گفتمان مربوط به شغل، سرمایه‌داری و کار خانگی بر جای گذاشت. نویسندگان در این اثر، با نگاهی انتقادی به بررسی نقش زنان در جامعهٔ سرمایه‌داری می‌پردازند و تمرکز اصلی خود را بر کار بدون دستمزدی قرار می‌دهند که زنان در خانه انجام می‌دهند. نخستین بحث کتاب به مفهوم «کار نامرئی» اختصاص دارد؛ فعالیت‌هایی مانند آشپزی، نظافت و تربیت فرزندان که به بازتولید نیروی کار در نظام سرمایه‌داری کمک می‌کند، اما هرگز به‌عنوان «کار واقعی» شناخته نمی‌شود. این کار خانگی تضمین می‌کند که نیروی کار مردان از نظر تغذیه، پوشاک و سایر نیازهای روزمره تأمین گردد، اما با وجود اهمیتی بنیادین، بدون دستمزد انجام می‌شود و در چارچوب اقتصادی رسمی جایگاهی ندارد. بر همین اساس، دالاکاستا و جیمز از کمپین «دستمزد برای کارهای خانه» حمایت می‌کنند؛ کمپینی که هدف آن پرداخت مزد به کارگران خانگی است. با این حال، این درخواست صرفاً مسئله‌ای مالی یا اقتصادی نیست، بلکه تلاشی است برای ارزش‌گذاری بر کار زنان و نقد تقسیم‌بندی سنتی نقش‌های جنسیتی که زنان را در محدودهٔ خانه محصور می‌کند. از دیگر محورهای اساسی کتاب، تحلیل پیوند و تقویت متقابل سرمایه‌داری و مردسالاری است. نویسندگان بر این باورند که سرمایه‌داری برای تداوم خود به انقیاد و بهره‌کشی از زنان وابسته است، در حالی که مردسالاری نیز از وابستگی اقتصادی زنان به مردان سود می‌برد. بدین‌ترتیب، این دو نظام به‌صورت متقابل یکدیگر را بازتولید و تحکیم می‌کنند. در پایان، نویسندگان امکان تحولی انقلابی را در به‌رسمیت‌شناختن و سازماندهی کار خانگی زنان جست‌وجو می‌کنند. از دید آنان، هنگامی‌که زنان با آگاهی و سازماندهی جمعی برای دریافت دستمزد در ازای کار خانگی اقدام کنند، می‌توانند نظام سرمایه‌داری را به چالش کشیده و به سوی جامعه‌ای برابرتر و عادلانه‌تر گام بردارند. دیدگاه‌های مطرح‌شده در «زنان و جامعه: قدرت واژگونی» تأثیری ماندگار بر شکل‌گیری نظریۀ فمینیستی و کنشگری جنبش‌های زنان در دههٔ ۱۳۵۰ و حتی در زمان حاضر داشته و همچنان الهام‌بخش مباحث مربوط به کار خانگی، ارزش‌گذاری کار زنان و نقد ساختارهای اقتصادی و جنسیتی است.