کتاب تاریخ عربستان سعودی اثر مضاوی الرشید، ترجمه سارا حسام، انتشارات جمهوری

کتاب «تاریخ عربستان سعودی» نوشتهٔ مضاوی الرشید، روایتی تحلیلی و انتقادی از تاریخ عربستان سعودی از قرن هجدهم تا دوران معاصر ارائه می‌دهد. نویسنده، که از محققان برجسته و سعودی‌تبار است، با نگاهی ژرف‌اندیش به بررسی بنیان‌های سیاسی، مذهبی و اجتماعی می‌پردازد که در شکل‌گیری و تحول دولت مدرن سعودی نقش تعیین‌کننده داشته‌اند. ### ریشه‌های تاریخی در بخش نخست، کتاب به ریشه‌های شکل‌گیری عربستان سعودی می‌پردازد. مضاوی الرشید اتحاد تاریخی خاندان آل سعود با جنبش وهابی را بررسی کرده و نقش محمد بن عبدالوهاب و محمد بن سعود را در بنیان‌گذاری دولت اول سعودی تحلیل می‌کند. همچنین سیر تحولات و چالش‌های دولت‌های نخستین سعودی تا بازگشت دوباره قدرت خاندان آل سعود روایت می‌شود. ### تشکیل دولت مدرن بخش دوم بر نقش کلیدی ملک عبدالعزیز (ابن سعود) در تأسیس پادشاهی عربستان سعودی تمرکز دارد. در این بخش، به فرآیند یکپارچه‌سازی مناطق پراکنده شبه‌جزیره، ایجاد دولت متمرکز و همچنین جایگاه نفت در شکل‌دهی ساختار سیاسی و اقتصادی کشور پرداخته می‌شود. ### ساختار قدرت و مشروعیت نویسنده در ادامه، رابطه پیچیده میان سلطنت سعودی و نهاد مذهبی را تحلیل می‌کند. او همچنین جایگاه قبایل و خاندان‌های بانفوذ را در ساخت قدرت سیاسی عربستان بررسی کرده و مکانیسم‌های حفظ و تداوم قدرت خاندان سعودی را تشریح می‌نماید. ### چالش‌های جامعه مدرن در بخش چهارم، تأثیر مدرنیزاسیون بر جامعه سنتی عربستان محور اصلی بحث است. این فصل به تنش‌های میان سنت و مدرنیته پرداخته و چالش‌های جدید سیاسی، اجتماعی و اقتصادی کشور را برجسته می‌کند. مضاوی الرشید در این قسمت به طور ویژه به موضوع نقش زنان و اقلیت‌ها در جامعه سعودی پرداخته و ابعاد کمتر دیده‌شده تاریخ معاصر این کشور را تحلیل می‌کند. ### ویژگی‌ها و نقدها یکی از نکات برجسته کتاب، نقد روایت رسمی تاریخ عربستان سعودی است. نویسنده نشان می‌دهد که چگونه مذهب، ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به قدرت سیاسی بوده است. او همچنین به شکل دقیق، تأثیر درآمدهای نفتی را بر ساختار اجتماعی و سیاسی کشور بررسی کرده و نشان می‌دهد که توسعه اقتصادی در کنار محدودیت‌های سنتی، چه تناقضاتی در جامعه سعودی به وجود آورده است. ### ارزش پژوهشی کتاب کتاب «تاریخ عربستان سعودی» اثری ارزشمند برای پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان به تاریخ خاورمیانه محسوب می‌شود. مضاوی الرشید با بهره‌گیری از اسناد تاریخی، منابع دست اول و مصاحبه‌ها، تصویری جامع و متفاوت از تاریخ و سیاست معاصر عربستان عرضه می‌کند. این اثر خواننده را به بازاندیشی در ماهیت قدرت، مذهب و سیاست در عربستان سعودی دعوت کرده و جایگاهی ویژه در میان منابع تاریخی معتبر به دست می‌آورد.