کتاب تاریخ جنگ پلوپونزی اثر توسیدید، ترجمه محمدحسن لطفی، انتشارات خوارزمی

کتاب «تاریخ جنگ پلوپونزی» شرحی جامع و معاصر از نبردهای آتن و اسپارت است که حدود چهارصد سال پیش از میلاد مسیح نگاشته شده و فرصتی ارزشمند برای تحقق ادعای بلندپروازانه نویسنده‌اش فراهم می‌کند؛ ادعایی مبنی بر اینکه این اثر «برای همیشه ماندگار خواهد ماند». درگیری‌های میان دو امپراتوری بزرگ یونان، آتن و اسپارت، بر سر مسائل کشتیرانی، تجارت و گسترش استعمار، در سال ۴۳۱ پیش از میلاد در یونان شمالی و سراسر جهان آن زمان آغاز شد و به جنگی بیست‌و‌هفت‌ساله انجامید. توکیدیدس در نگارش این گزارش دقیق و واقعی از یک درگیری فاجعه‌بار ــ که سرانجام به پایان امپراتوری آتن منتهی شد ــ شور و اشتیاقی عمیق برای دقت تاریخی و دوری از افسانه‌پردازی نشان داد. توسیدید، که اغلب به عنوان نخستین مورخ «واقعی» شناخته می‌شود، به دلیل استفاده از منابع مکتوب، گفت‌وگو با شاهدان و رویکرد علمی و عینی خود جایگاه ویژه‌ای در تاریخ‌نگاری دارد. او در آغاز کتابش می‌نویسد که اگر گفته‌هایش برای کسانی که می‌خواهند رویدادهای گذشته و ماهیت انسان را بشناسند سودمند باشد، درمی‌یابند که زمان و شرایط، در آینده نیز به شکلی مشابه تکرار می‌شوند. هرچند هیچ تاریخ‌نگاری امروز ادعا نمی‌کند که گذشته عیناً تکرار می‌شود، اما واقعیت این است که طبیعت انسان همچنان ثابت مانده است. کتاب «تاریخ جنگ پلوپونزی» بینشی ژرف از رخدادهایی ارائه می‌دهد که هزاران سال پیش روی داده‌اند و هنوز نیز برای شناخت رفتار انسانی اهمیت دارند. توکیدیدس در این اثر نه‌تنها به بازگویی صرفِ واقعیت‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه انگیزه‌ها، تصمیم‌ها و دلایل بازیگران اصلی رویدادها را با دقت تحلیل می‌نماید و نگاه خود را به عنوان یک تحلیلگر بزرگِ تاریخ آشکار می‌سازد.