کتاب کوری (شومیز) اثر ژوزه ساراماگو، ترجمه اسدالله امرایی، انتشارات مروارید

رمان «کوری» روایت‌گر شیوع نابینایی‌ای جمعی و ناشناخته در شهری بی‌نام و نشان و پیامدهای عمیق اجتماعی آن است. این اثر، سرگذشت تلخ گروهی از شخصیت‌ها را دنبال می‌کند که از نخستین مبتلایان به این بیماری‌اند؛ از جمله پزشکی که به همراه همسر بینای خود، چند تن از بیمارانش و افراد گوناگون دیگری که به شکلی تصادفی در کنار هم قرار گرفته‌اند، در کانون داستان حضور دارند. این افراد پس از گذر از دوران طولانی، طاقت‌فرسا و رنج‌آور قرنطینه در آسایشگاهی متروک، پیوندی عاطفی و انسانی میان خود ایجاد می‌کنند و همچون اعضای یک خانواده کوچک، با تکیه بر هوش و شجاعت همسر دکتر ــ تنها فردی که به طرز رازآلودی از کور شدن در امان مانده است ــ برای زنده ماندن و فرار از آن وضعیت دهشتناک تلاش می‌کنند. شیوع ناگهانی و منشأ ناشناخته این نابینایی مرموز، وحشت و آشفتگی گسترده‌ای در میان مردم به وجود می‌آورد. هم‌زمان با آن، حکومت در تلاشی بی‌ثمر برای مهار بیماری و بازگرداندن نظم، به روش‌های سرکوب‌گرانه روی می‌آورد؛ اما جامعه به‌تدریج فرو می‌پاشد و در گرداب هرج‌ومرج و بحران اخلاقی فرو می‌رود. بخش نخست رمان، تجربه‌ زیسته‌ شخصیت‌های اصلی در آسایشگاهی شلوغ، آلوده و فاقد امکانات انسانی را روایت می‌کند؛ جایی که در آن بهداشت، شرایط زندگی و اصول اخلاقی در زمانی کوتاه به پایین‌ترین سطح ممکن سقوط می‌کند. این فروپاشی درونی، بازتابی از آشفتگی بیرون از آسایشگاه نیز هست و نویسنده با ظرافت، مرز میان تمدن و توحش را به چالش می‌کشد. رمان «کوری» با بهره‌گیری از کهن‌الگوی «شیوع یک بیماری همه‌گیر»، تصویری عمیق و تکان‌دهنده از ترس‌ها و فجایع قرن بیستم ارائه می‌دهد. این اثر، مخاطب را به تأمل در ماهیت انسان، شکنندگی تمدن و مرز میان اخلاق و بقا فرا می‌خواند و درکی ژرف از ضعف‌ها و توانایی‌های روح آدمی به او می‌بخشد.