کتاب روابط دیپلماتیک ایران با انگلستان، عثمانی و روسیه اثر فریدون آدمیت، انتشارات گستره

دورهٔ زمانی بررسی‌شده، یعنی سال‌های ۱۸۱۵ تا ۱۸۳۰ میلادی، در تاریخ معاصر ایران جایگاهی بسیار مهم دارد. در این دوران، روسیه در پی گسترش سلطهٔ خود بر قفقاز و مناطق جنوبی رود ارس بود، در حالی‌ که بریتانیا برای دستیابی به برتری در خلیج فارس تلاش می‌کرد. ایران نیز درگیر آخرین نبردهای ازپیش‌معلوم خود برای حفظ منافع ملی و تمامیت سرزمینی‌اش بود. دههٔ سوم قرن نوزدهم میلادی شاهد تحولات بنیادی در قفقاز، دریای خزر و خلیج فارس بود؛ تحولاتی که به‌ترتیب منجر به تبدیل قفقاز به استانی از امپراتوری روسیه، دریای خزر به دریاچه‌ای در تملک این کشور، و خلیج فارس به محدوده‌ای تحت نفوذ عملی بریتانیا شد. همچنین در همین سال‌ها، رقابت دیرینهٔ ایران و امپراتوری عثمانی (ترکیهٔ کنونی) برای آخرین بار به رویارویی نظامی انجامید. با این حال، در ادامهٔ همین روند، نخستین تلاش‌ها برای رفع علل درگیری‌های مکرر گذشته صورت گرفت و زمینه‌ساز شکل‌گیری مرحله‌ای تازه در روابط دو کشور بر پایهٔ تفاهم و همکاری بیشتر شد؛ دوره‌ای که بنیان‌های ژئوپلیتیک نوین منطقه را پایه‌گذاری کرد و تأثیر آن تا امروز تداوم یافته است. فریدون آدمیت (۱۲۹۹–۱۳۸۷) از برجسته‌ترین تاریخ‌نگاران ایران بود؛ پژوهشگری نوآور که تاریخ را دانشی تخصصی و تحلیلی می‌دانست و در گسترش این نگرش نقشی اساسی داشت. او با بهره‌گیری گسترده از منابع دست‌اول در بایگانی‌های ایران و کشورهای دیگر، اسناد تاریخی را به‌دقت طبقه‌بندی و تحلیل می‌کرد و تسلطی کم‌نظیر در این زمینه از خود نشان می‌داد. آدمیت در سال ۱۳۱۹، زمانی که هنوز دانشجو بود، به استخدام وزارت امور خارجه درآمد. دو سال بعد، در سال ۱۳۲۱، از دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد. رسالهٔ کارشناسی او بعدها پایهٔ نگارش نخستین و مشهورترین اثرش با عنوان *امیرکبیر و ایران* قرار گرفت؛ کتابی که جایگاه مهمی در تاریخ‌نگاری مدرن ایران دارد. او پس از آن به‌عنوان دبیر سفارت ایران در لندن منصوب شد و همزمان در مدرسهٔ علوم اقتصادی و سیاسی لندن (LSE) تحصیل کرد تا در نهایت درجهٔ دکتری خود را دریافت کند. اثر حاضر در حقیقت ترجمهٔ رسالهٔ دکتری اوست.