کتاب ماهی سیاه کوچولو اثر صمد بهرنگی، انتشارات جامه دران

کتاب «ماهی سیاه کوچولو» یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار ادبیات فارسی است که به قلم صمد بهرنگی نوشته شده است. این اثر ارزشمند به‌طور گسترده به‌عنوان تمثیلی سیاسی تعبیر شده و در دوران پیش از انقلاب ایران، انتشار آن ممنوع بود. افزون بر داستان تأثیرگذار و پیام‌های عمیق آن، تصویرگری کتاب نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. فرشید مثقالی، تصویرگر این اثر، در سال ۱۳۵۳ (۱۹۷۴ میلادی) جایزه بین‌المللی هانس کریستین اندرسن را به‌دلیل «کمک‌های ماندگارش در عرصه تصویرگری کودک» دریافت کرد. کتاب «ماهی سیاه کوچولو» در کشورهای مختلف به زبان‌های گوناگون ترجمه و منتشر شده است. تازه‌ترین ترجمه انگلیسی آن در سال ۱۳۹۴ (۲۰۱۵ میلادی) با حفظ تصاویر اصلی چاپ گردید. داستان توسط ماهی پیری روایت می‌شود که برای دوازده‌هزار فرزند و نوه‌ خود، ماجرای زندگی ماهی سیاه کوچولویی را بازگو می‌کند؛ ماهی کوچکی که تصمیم می‌گیرد از امنیت برکه‌ کوچک خود دل بکند و به سفری ماجراجویانه در پهنه جهان برود. ماهی سیاه کوچولو باور دارد که دنیا فراتر از برکه‌ای است که در آن زندگی می‌کند، ازاین‌رو عزم خود را جزم می‌کند تا انتهای آن را بیابد. او در مسیرش از آبشاری عبور می‌کند و در امتداد رودخانه، راهی دریا می‌شود. در طول این سفر پر فراز و نشیب، با شخصیت‌های گوناگونی روبه‌رو می‌شود؛ از جمله مارمولکی دانا که او را یاری می‌کند و پلیکانی ترسناک که خطری جدی برایش به‌شمار می‌آید. ماهی سیاه کوچولو با تکیه بر خرد، جسارت و روح آزاد خود، سفرش را ادامه می‌دهد تا به کشف معنای واقعی آزادی دست یابد. هرچند کتاب «ماهی سیاه کوچولو» در ظاهر برای کودکان نوشته شده است، اما مفاهیم و پیام‌های فلسفی و اجتماعی آن باعث شده که برای بزرگسالان نیز اثری الهام‌بخش و تأمل‌برانگیز باشد. این اثر تا سال‌ها به‌عنوان بیانیه‌ای نمادین و غیررسمی برای اندیشه‌های آزادی‌خواهانه و حتی سازمان چریک‌های فدایی خلق ایران شناخته می‌شد.